( 330 ) 



sluiting aan het resultaat van Verschafeelt *), dat de variabiliteit 

 zelve van de verschillende deelen .een er plant aanmerkelijk verschilt, 

 en ten tweede of slechte voeding voor alle kenmerken een vermeer- 

 dering, voor alle een vermindering, of voor sommige kenmerken 

 een vermeerdering voor andere een vermindering van de variabiliteit 

 ten gevolge heeft. 



Voor het beantwoorden van deze vragen heb ik in den zomer 

 van 1903 in den Hortus Botanicus te Groningen eenige cultuur- 

 proeven genomen waarvan ik de beschrijving en resultaten hier 

 laat volgen. 



Voor de culturen werden in April vier bedden van 2 M. breedte 

 en 6 M. lengte in orde gebracht. Twee daarvan werden met hoorn- 

 meel bemest, ongeveer 7 2 K-Gr. per M 2 . De twee andere bedden 

 werden l / 2 M. uitgegraven en aangevuld met zeer schralen, leem- 

 achtigen zandgrond afkomstig van Harendermolen, een zandstreek 

 in de nabijheid van Groningen. Midden April werden op één bed, 

 dat bemest was, en op één met zandgrond gelijke hoeveelheden zaad 

 gezaaid van Iheris amara Linn:, afkomstig van Haage en Schmidt 

 te Erfurt, Ranunculus drvensis Linn., afkomstig van verschillende 

 botanische tuinen en gemengd, en Malva mdgaris Fr. {Malva rotun- 

 difolia Linn.), afkomstig van den Hortus Botanicus te Leiden. De 

 zaden van drie andere soorten, die tegelijkertijd op de twee overige 

 bedden gezaaid werden, kwamen in onvoldoende hoeveelheid op, 

 zoodat midden Juni besloten werd hier alles uit te wieden en opnieuw 

 te zaaien. Hiervoor werd nu genomen Anethum graveolens Linn., 

 uit den handel, Scandix Pecten- Veneris Linn. en Cardamine hirsuta 

 Linn., beide afkomstig van verschillende botanische tuinen ; drie 

 soorten waarvan te verwachten was, dat ze, zoo laat in den zomer 

 gezaaid, nog wel tot volle ontwikkeling zouden komen. Dit zaad 

 werd in kiemschotels gezaaid, van elke soort een deel in schrale 

 en een deel in vruchtbare aarde, afkomstig van de bedden in den 

 tuin. In den loop van de volgende dagen werd een deel van 

 de kiemplanten in potjes met schrale en met bemeste aarde 

 geplaatst, terwijl er nauwkeurig op gelet werd, dat uit de kiem- 

 planten geen keuze werd gedaan. Midden Juli werden de jonge 

 planten op de bedden geplaatst, op zoo grooten afstand van elkaar, 

 dat iedere plant zich vrij kon ontwikkelen. 



Reeds in het begin viel bij de drie soorten, die in den tuin waren 

 uitgezaaid, een aanmerkelijk verschil tusschen de beide culturen waar 



!) Ed. Verschaffelt, Ueber graduelle Variabilitat vod pflanzlïchen Eigenschaften. 

 Ber. d. d. bot. Gesellsch. Bd. XII, 1894, S. 350. 



