( 331 ) 



te nemen. Het zaad op het bed, met hoornmeel bemest, kwam 

 spoediger op en de plantjes ontwikkelden zich krachtiger. Bij Maïva 

 vulgaris was aanvankelijk het verschil tusschen de planten van de 

 beide bedden zeer groot. Die op den vruchtbaren grond vertoonden 

 reeds overvloedig bladeren en bloemen, toen de planten op den zand- 

 grond nog slechts weinige en kleine bladeren hadden gevormd. Dit 

 verschil bleef tot ongeveer begin Juli bestaan, toen begonnen ook de 

 planten op den schralen grond zich plotseling krachtig te ontwikkelen, 

 zoodat in den herfst bijna geen verschil meer viel waar te nemen. 

 De reden van deze late, zeer snelle ontwikkeling kwam bij het 

 uitgraven van de planten aan het licht. Het bleek namelijk, dat 

 enkele der krachtigste wortels door de zandlaag heen de daaronder 

 liggende aard laag bereikt hadden. Zoolang dus de planten alleen het 

 voedsel uit den zandgrond kregen, bleven ze klein en achterlijk, 

 maar toen de wortels tot den vruchtbaren grond waren doorgedrongen, 

 ontwikkelden ze zich nog krachtig en met groote snelheid. Ook bij 

 Iberis amara bleken de wortels de onderliggende laag bereikt te 

 hebben, maar in veel geringere mate. Slechts met moeite kon men 

 hier de dunne uiteinden van de hoofd wortels tot in den ondergrond 

 vervolgen, terwijl bij Maïva vulgaris de wortels, daar, waar ze uit 

 den zandgrond in de onderlaag overgingen, krachtig waren en in 

 deze laatste minstens eenige decimeters waren doorgedrongen. Yan 

 Ranunculus arvensis hadden slechts zeer weinige wortels met hun 

 top den ondergrond bereikt, hetzelfde was het geval bij Scandix 

 Pecten-Veneris en Anethum yraveolens, terwijl, voor zoover ik kon 

 nagaan, de wortels van Cardamine hirsuta tot den zandgrond beperkt 

 bleven. 



Hoewel dus bij de meeste der onderzochte soorten de voedings- 

 stoffen der planten niet uitsluitend uit den zandgrond afkomstig 

 waren, verkeerden toch alle in vergelijking met de planten op den 

 bemesten grond in ongunstiger voedingsomstandigheden, en zullen de 

 proeven ons dus de gevolgen van het verschil van deze voeding leeren. 



Voor het onderzoek koos ik eenige kenmerken uit, die gemakkelijk 

 in maat of getal zijn uit te drukken, en zorgde er voor, dat de be- 

 paling daarvan bij beide culturen in denzelfden tijd geschiedde, terwijl 

 steeds van beide overeenkomstige plantendeelen werden genomen. 



Op deze wijze bepaalde ik van loeris amara in de eerste plaats 

 de bladlengte. Hiertoe werd in Juli de lengte van de vijf oudste, 

 toen reeds volwassen bladeren der plant gemeten. Verder werd in 

 den herfst, nadat de planten uitgegraven waren, de lengte van de 

 plant bepaald, van de basis tot aan den top van de bloeiwijze van 

 den hoofdstengel ; terwijl tevens Averden geteld het aantal takken 



