( 352 ) 



bewerkelijk en tijdroovend. Een onderzoek volgens die methode 1° van 

 zware en lichte versche klei uit Y, Zuiderzee, uit de Tropen (Java, 

 Sumatra), Loss uit Limburg en Gelderland, 2° van gronden van vul- 

 kanischen oorsprong uit Deli (Sumatra), Malang (Java) en, 3° nu onlangs 

 uit Suriname, zoowel zware klei als verschillende monsters van 

 zoogenaamde Lateriet, 4° monsters van de grondsoort uit Java die 

 Padas genoemd wordt, heeft mij het volgende geleerd : 



Allerlei verhoudingen tusschen het Si0 2 en de A1 2 3 komen in 

 het verweeringssilikaat voor: 



In het in zoutzuur oplosbare deel komen verhoudingen voor 

 tusschen 6 en 2.5 Mol. Si0 2 op 1 Mol. A1 2 3 bij de klei van ons 

 gematigd klimaat. Voor zoover ik vond, bezit elke kleisoort in hoofd- 

 zaak slechts eene enkele verhouding tusschen Si0 2 en A1 2 3 in het 

 verweeringssilikaat. 



In het in zwavelzuur oplosbare deel (hetgeen men het kaolinische 

 deel zou kunnen noemen) is de verhouding ± 2 op 1 ; dit geldt ook 

 voor de gewone klei uit Java en uit Suriname. 



Maar in de Tropen, bij de vulkanische gronden (zooals die in Deli, 

 Malang, en cle Padas), is het verweeringssilikaat veel rijker aan 

 Al 2 3 , doch evenzeer in verschillende verhoudingen en wel in eene 

 en dezelfde grondsoort, zoodat het verweeringssilikaat een mengsel 

 is van silikaten in verschillenden toestand van verweering. Gevonden 

 werden op 1 Mol. Al 2 3 



0,9, =1= 2, 2—3 

 in de Padas: 



0,7, 1,3, 1,8. 



Het kaolinische deel is gering. 



De on verweerde mineraalfragmenten in die aarden (behalve veld- 

 spathen) zijn basischere silikaten, plagioklasen, distheen, sillimanniet 

 enz. Zij zijn mikroskopisch bepaald door den mijnbouwkandidaat 

 W. J. van Gelder, naar de methode Schroeder van der Kolk. 



Van de Lateriet is de samenstelling tot voor korten tijd in het 

 geheel niet begrepen. Toen ik met het onderzoek reeds een tijd 

 bezig was, bemerkte ik, dat de geoloog Bauer mij voor was geweest 

 en een Lateriet onder handen had gehad, waarin hij vrije Al 2 3 in 

 mikrokristallijnen toestand had gevonden. Ik vond de verhoudingen 

 op 1 Mol. Al 2 3 : 



In eene plastische Lateriet (met 3 8 % Fe 2 3 ) . . 0.3, 1.2, 1.6 

 „ „ met ,', „ („ 12% „ )..0.3— 0.4,1.5— 1.8 



55 55 55 55 55 \ 55 -*- O Jq ,, ) . . _L.T± L.i 



„ „ „ „ „ ( „ 43 •/. „'').. 0.7—1.0 



.. „ „ „ „ C„ 35% „ )..0.2— 0,3,0.6— 1.0 



