( 359 ) 



Natuurkunde. — De Heer Jülius biedt eene mededeeling aan, getiteld : 

 „Dispersiebanden in de spectra van ó Orionis en Nova Perseï\ 



Wanneer licht met een continu spectrum eene selectief absor- 

 beerende, niet homogene gasmassa doorstraalt, worden in het spectrum 

 van het uittredende licht plaatsen aangetroffen die zich naar omstan- 

 digheden donkerder of helderder voordoen dan hun omgeving en van 

 geheel anderen oorsprong zijn dan emissie- en absorptielijnen *). Die 

 plaatsen hebben wij met den naam dispersiebanden aangeduid 3 ), 



Zij vertoonen zich in de omgeving der absorptielijnen, overdekken 

 deze soms symmetrisch, soms asymmetrisch, kunnen zeer verschillend 

 van breedte en van sterkte en onregelmatig van lichtverdeeling zijn, 

 en daardoor den indruk te weeg brengen alsof men te doen heeft met 

 verschuivingen, verdubbelingen, of met ingewikkelde omkeeringsver- 

 schijnselen van verbreede absorptielijnen. Al deze gevallen kan men 

 naar willekeur voortbrengen in bet absorptiespectrum van natriumdamp. 



In het spectrum van verschillende deelen der zon spelen de dis- 

 persiebanden een belangrijke rol :! ). Dat zij ook in sterrenspectra voor- 

 komen, kan nauwelijks betwijfeld worden: immers het licht der 

 sterren moet, evenals dat der zon, in meer of minder uitgestrekte 

 gasmassa' s straalkromming en anomale dispersie hebben ondergaan. 



Indien wij uitgaan van de hypothese dat de meeste sterren roteerende 

 gasmassa's zijn, met of zonder vaste kern, en waarin stelsels van 

 discontinuiteits-oppervlakken en wervels voorkomen, vergelijkbaar 

 met die waaruit zich de zonneversdiijnselen lieten verklaren 4 ), dan 

 moeten wij besluiten, dat ook de sterren ongelijkmatige stralingsvelden 

 veroorzaken, die met hen rond wen telen. Onze gezichtslijn zal dus 

 telkens door andere deelen van de licht brekende massa gaan, kan 

 nu eens aan den eenen, dan aan den anderen kant van discontinui- 

 teitsoppervlakken gelegen zijn, en het licht, dat ons bereikt, moet 

 dientengevolge wisselen van sterkte en van samenstelling. 



Dit is hoogstwaarschijnlijk de oorzaak der veranderlijkheid van 

 vele sterren ; en dat daarbij de spectraallijnen allerlei wijzigingen 

 van plaats en van uiterlijk ondergaan, vloeit uit hetzelfde beginsel 

 noodzakelijk voort. 



In vele gevallen waarin de toepassing van het beginsel van Doppler 

 tot zeer onbevredigende gevolgtrekkingen voert, kunnen de dispersie- 



!) Verslagen Natuurk. AM. Dl. VIII p. 515. 1900. 



2) Verslagen Natuurk. Afd. Dl. XIII p. 26—32. 1904. 



3) Verslagen Natuurk. Afd. Dl. XIII p. 138-145. 1904. 



*) Verslagen Natuurk. Afd. Dl. XI, p. 126-135 en 650-663, Dl. XII, p. 300- 

 334. 



25* 



