( 403 ) 



openbaargemaakt l ) waarbij hij tot de slotsom kwam, dat Brückner's 

 klimaatperiode van ongeveer 35 jaar teruggevonden werd in de 

 onregelmatigheden van de 11-jarige schommeling der zonswerkzaam- 

 heid, indien men eenerzijds tot maatstaf nam de veranderlijke grootheid 

 M—m, voorstellende den tijd die verloopt tusschen een minimum 

 van zonnevlekken en het volgende maximum ; anderzijds Brückner's 

 kromme voor den neerslag. Laatstgenoemd meteorologisch element 

 scheen mij, wegens de buitengewoon sterke plaatselijke veranderlijkheid, 

 ter vergelijking al zeer ongeschikt toe; het kwam mij voor dat het 

 nut kon hebben, Brückner's kromme voor de strenge winters er aan 

 te toetsen. Yoorts bewezen m. i. de paar schommelingen, door 

 Lockyer weergegeven, zoo goed als niets, tenzij de voorafgaande, 

 hoezeer onnauwkeuriger opgeteekende zonsschommelingen althans 

 eenigermate met het resultaat klopten. 



Een onderzoek instellende in die richting kwam ik tot een negatief 

 resultaat ten aanzien van de door Lockyer vermoede bevestiging van 

 Brückner's klimaatperiode, maar iets geheel anders trad op verrassende 

 wijze aan het licht ; een (zij 't onvolkomen) parallelisme tusschen de 

 boven vermelde Af—m kromme van de zons werkzaamheid met de 

 kromme, die de talrijkheid van de strenge winters aanduidt. 



Ik laat deze krommen hier niet volgen, omdat ze verder van geen 

 rechtstreeksch nut zijn. In dit parallelisme lag echter een belangrijke 

 aanwijzing in twee richtingen: 1°. dat cle M — m kromme — of 

 liever cle afwijkingen der plaatsen van het zonsminimum en maxi- 

 mum ten opzichte van de door Newcomb gevonden normaal 2 ) — 

 groote waarde kon hebben naast de kromme voor de talrijkheid der 

 zonnevlekken (die der Relativzahlen); terwijl nu tevens bleek dat 

 die afwijkingen althans in hoofdzaak reëel zijn; 2°. dat in de op- 

 teekeningen betreffende strenge winters een wel ruw maar belang- 

 rijk materiaal lag ter beoordeeling van den algemeenen gang der 

 weersgesteldheid in vroegeren tijd. 



Het gevonden parallelisme is in dezen zin, clat met een grooter 

 aantal zonnevlekken (sterker zonswerkzaamheid, om dit woord nu te 

 houden) strengere kou overeenkomt, Wel is waar is dat in strijd 

 met Sir Norman Lockyer's opvatting, maar het is in overeenstem- 

 ming met de tegenwoordig vrijwel gangbare meening, dat cle zonne- 

 vlekken geen over-verhitte gebieden vormen, ook met cle uitkomst 

 eener proef van Savéliëf 3 ), terwijl het opmerking verdient, clat prof. 



i) W. J. S. Lockyer. Proc. Roy. Society, LXVIII (1901). 

 3 ) S. Newcomb. Astrophys. Journal, XIII, 2 (1901). 

 3 ) Savéliëf. Comptes rendus T. 118, (1894). 



28 

 Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XIII. A°. 1904/5. 



