( 405 ) 



zich dan uit van het midden der negende eeuw tot in onze dagen 

 — met behulp van de door Koppen zelf verstrekte aanvullende gege- ' 

 vens — dus over ruim duizend jaren. Dat deze periodiciteit een 

 wezenlijken grondslag had, werd toen zeer waarschijnlijk uit een 

 statistisch onderzoek, waarbij het jaar 848 als begin een er 178-jarige 

 periode werd aangenomen. Noemt men koud e-factor den 

 invloed van één ,,gewoon-strengen" winter op de weersgesteldheid, en 

 geeft men dan aan eiken exceptioneel strengen winter (Köppen's 

 „winters eerste klasse") drie koudefactoren, aan de tusschenbeide 

 liggende twee, dan blijkt dat — alle sedert verloopen periodes tezaam- 

 genomen — de vier onderafdeelingen van ongeveer 67, 22, 22, 67 jaar 

 respectievelijk aanwijzen 114, 15, 39, 62 koude-factoren, d. i. per 

 jaar resp. 1.70, 0.68, 1.77 en 0.93 kondefactoren. Deze schomme- 

 lingen zijn zoo sterk, dat er tijdens deze ongeveer 67-jarige konde- 

 tijdperken (bijv. tusschen 1561 en 1628, enz.) bijna tweemaal zooveel 

 strenge, waaronder zevenmaal zooveel buitengewone strenge winters 

 opgeteekend zijn, naar verhouding, als in de daarop volgende tijd- 

 perken van 22 warme jaren (welke tot dusver gezamenlijk 12 strenge, 

 waaronder slechts één buitengewoon strengen winter hebben bevat). 

 Het kwam er nu op aan, het karakter dezer schommeling vast 

 te stellen. Eenerzijds schenen periodes, uit twee achtereenvolgende 

 178-jarige bestaande (dus van 356 jaren) in sommige opzichten nog 

 meer onderlinge overeenstemming aan te wijzen (maar zelfs ons zeer 

 omvangrijke materiaal strekt zich blijkbaar over een te korten tijd 

 uit, om in deze richting iets betrouwbaars te vinden), anderzijds was 

 de verheffing en daling in het midelen der 178-jarige periode het 

 meest karakteristieke verschijnsel, wat op de mogelijkheid eener 

 splitsing wees. Inderdaad kan de periode ontbonden worden in twee 

 helften van 89 jaar, die een eigenaardige, beiderzijds eenigszins 

 verschillende kromme vertoonen, (zie de grafische tabel, fig. II). Wellicht 

 kan ook deze 89-jarige weer gesplitst worden in twee periodes van 

 44.5 jaar ; de inzinking in het midden der 89-jarige periode is voor 

 alle strenge winters gezamenlijk slechts aangeduid, maar schijnt 

 duidelijker wanneer men alleen de buitengewoon strenge winters 

 in aanmerking neemt. In de volgende lijst (Tabel I) zijn de twaalf 

 sedert het jaar 848 beschikbare 89-jarige periodes onder elkaar 

 geplaatst, ingedeeld in elfjarige vakken naar de berekende normale 

 zons-maxima (volgens Newcomb); elke laatste (8 e ) afdeeling telt 12 

 jaar, de overige 11, hetgeen intusschen alleen bij het totaal der 

 8 e afdeeling een klein verschil maakt. — De totalen alleen van de buiten- 

 gewoon strenge winters zijn: 7, 11, 6, 2, 10, 6, 3, 0. — Om de 

 indeeling volgens geheele aantallen jaren te kunnen behouden, heb 



28* 



