( 462 ) 



Scheikunde. De heer Bakhuis Roozeboom biedt namens den heer 

 Dr. A. H. W. Aten eene mededeeling aan: „Over het stelsel 

 pyridine en methyljodide." 



(Mede aangeboden door den Heer J. M. van Bemmelen). 



Onder de binaire stelsels die tot dusver in gasvormigen vloei- 

 baren en vasten toestand bestudeerd zijn, komen ook vele voor, 

 waarin chemische verbindingen optreden, uit de beide componenten 

 gevormd. In de meeste dier gevallen waren die verbindingen van 

 geringe stabiliteit, zoodat de condities van vorming en ontleding 

 binnen een gemakkelijk bereikbaar gebied van temperaturen gelegen 

 waren. 



Bij de meer stabiele chemische verbindingen zijn echter die condities 

 van gradueele vorming en ontleding minder gemakkelijk te bereiken. 

 Toch belooft hunne studie een dieper inzicht in de veranderingen 

 welke een stelsel ondergaat, wanneer daarin chemische verbinding tot 

 stand komt. Bij de stelsels die zeer stabiele verbindingen vormen 

 kan zoodanige vergelijking bij lagere temperatuur des te eer geschie- 

 den, omdat dan gewoonlijk cle reactiesnelheden zoodanig verkleind 

 zijn dat het stelsel naar willekeur bij aanwezigheid en bij afwezigheid 

 der verbinding kan bestudeerd en deze beide gevallen derhalve 

 kunnen vergeleken worden. 



Een eerste voorbeeld, waarin dit althans ten deele bereikt kon 

 worden, levert het stelsel pyridine en methyljodide. Deze beide stoffen 

 kunnen zich verbinden tot eene quaternaire ammoniumverbinding 

 C 5 H 5 N. CH 3 I welke vrij groote stabiliteit bezit. Bij 60° en hoogere 

 temperatuur wordt deze verbinding in de mengsels der beide vloei- 

 stoffen snel gevormd, bij gewone temperatuur geschiedt die vorming- 

 vrij langzaam, bij afkoeling uiterst langzaam. Men zou dus ongetwij- 

 feld uit de vloeibare mengsels bij snelle afkoeling naast elkaar vast 

 pyridine (smpt.-50) en vast methyljodide verkrijgen (smpt. bene- 

 den — 80°). Al die vloeistofmengsels waarin nog geene verbinding 

 zich gevormd heeft zijn bovendien homogeen. 



Bewaart men echter de vloeibare mengsels eenigen tijd, dan wordt 

 onder aanzienlijke warmteontwikkeling de verbinding gevormd en 

 deze scheidt zich tot een van de temperatuur en de mengingsverhou- 

 ding afhankelijk bedrag bij gewone temperatuur in vasten toestand 

 af. Bij hoogere temperaturen kan zij echter aanleiding geven tot twee 

 vloeistoflagen. Het merkwaardige gedrag dat zich daarbij vertoont 

 wordt door nevensgaande figuur verduidelijkt, waarin de samenstelling 

 der mengsels uitgedrukt is in molekuulprocenten pyridine. 



