( 509 ) 



proeven, naar aanleiding van dit meeningsverschil te Leiden verricht, 



werd door mij deelgenomen. Zij vestigden bij ons de overtuiging, 

 dat systematische correcties aan de Heen's waarnemingen moesten 

 worden aangebracht, en dat de laatste daardoor in overeenstemming 

 met de opvattingen van Andrews en van der Waals zonden komen *). 



Volgens de Med. n°. 68 op p. 13 (Zitt. Versl. Mrt '01, p. 660) 

 door Kamerlingh Onnes volgehouden meening, zouden inderdaad de 

 gevonden afwijkingen voor een groot deel aan verontreinigingen 

 moeten worden toegeschreven, en met behulp van de leer der 

 mengsels' 2 ) van van dek Waals 1. e. p. 6 (Zitt. Versl. p. 654) moeten 

 worden verklaard ; verder zon het karakter der op grond van ver- 

 ontreiniging te verwachten afwijkingen, wanneer men lette op de 

 verandering van den moleculairen druk, juist dat der door de Heen 

 waargenomene zijn, terwijl de verandering van den moleculairen druk 

 door bijmengsels, al moge deze bij een kleine hoeveelheid bijmeng- 

 sel ook slechts gering zijn, toch, wegens de groote samendrukbaarheid 

 van de stof bij den kritischen toestand, tot belangrijke dichtheids- 

 verschillen zon kunnen leiden 1. c. p. 13 (Zitt. Versl. p. 661). 



Intnsschen was het toen niet mogelijk een juist oordeel over den 

 invloed -van bijmengselen en de daarvoor aan te brengen correcties te 

 vormen. Terwijl andere correcties, die waarschijnlijk moesten worden 

 aangebracht, en die een zelfden invloed konden hebben, nitvoerio-er 

 werden gediscussieerd, kon, wat de correctie voor verontreinigingen 

 betreft, slechts vermeld worden 1. c. p. 6 (Zitt. Versl. p. 654) dat 

 metingen in het laboratorium verricht werden, welke over den invloed 

 van kleine bijmengselen het gevvenschte licht zonden verspreiden. 



Van deze metingen zijn die over mengsels van C0 2 en H 2 van mij 

 zelven (Med. n°. 45 (Dec. '98) en 47 (Febr '99)) en die over OCX, 

 en 2 van Keesom (Med. n°. 88 (Sept., Oct, Nov. '03) sedert gepu- 

 bliceerd. Verder zijn in de reeks van bijdragen tot de kennis van 

 het if'-vlak van van der Waals verschillende berekeningen van Keesom 

 (Med. n°. 75 (Nov. '01) en 79 (Mrt. '02)) en mij zelven (Med. n". 81 

 (Oct. '02 en Suppl. n°. 6 (Febr. en Mei '03) opgenomen, welke dooi' 

 toepassing van de wet der overeenstemmende toestanden volgens 

 Kamerlingh Onnes bij verontreinigde stoffen, alle afwijkingen van 

 de eigenschappen der zuivere stoffen terugbrengen tot de kennis van 



„ , 1 fdT xlc \ ' 1 f:dp ih \ 



de twee grootheden a=-~[ — — en /? = — -±— en van 



1 h V (lv Jx=o Pk V dx J x=0 



de empirische toestandsvergelijking. 



1 ) Een zorgvuldiger herhaling dier voorloopige proeven is te Leiden spoedig na 

 de polemiek met de Heen ter band genomen. 



2 ) Zie ook Hartman, Communie, from the Labor. of Phys. at Leiden Suppl. n°. 3p. 47, 



