( 515 ) 



Men ziet dat het dichtheidsverschil eerst afneemt, om daarna weer 

 toe te nemen, maar de waarden bij gelijke temperaturen zijn in de 

 tweede helft lager dan in de eerste, en de afwijking wordt hoe 

 langer hoe grooter ; daaruit blijkt de invloed der diffusie. 



De waarde van A is niet eens het kleinst bij de hoogste tempe- 

 ratuur; die kleinste waarde wordt eerst bereikt wanneer de temperatuur 

 reeds aan het dalen is, en daarmede komt overeen de omstandigheid 

 dat de bolletjes 0,555 en 0,578 niet bij 281°,1, maar bij 286°,0, in 

 de dalende periode dus, hun hoogste ligging hebben bereikt. Dit 

 bewijst dat, bij het begin der temperatiuirsverlaging althans, de diffusie 

 een overwegenden invloed heeft. Dat deze bijzonderheid zich niet 

 heeft voorgedaan bij de zwaarste bolletjes, moet zeker hieraan toe- 

 geschreven worden, dat in de onderste helft der buis, waar de 

 stof veel dichter is, de diffusie ook langzamer gaat ; in die lagere 

 dichtheidslijnen is echter toch duidelijk een buigpunt te herkennen, 

 dat eveneens, al is dat minder treffend, op de voortgaande diffusie 

 wijst. 



Dat deze omstandigheden werkelijk in de diffusie van verontrei- 

 nigingen haar verklaring kunnen vinden, heb ik getracht duidelijk 

 te maken door te berekenen, en op dezelfde wijze als in fig. 1 

 graphisch voor te stellen, welke de verdeeling is van. de dichtheid 

 der stof in een buis, die met koolzuur is gevuld, verontreinigd door 

 een kleine hoeveelheid zuurstof, wanneer dat bijmengsel van beneden 

 naar boven toe in concentratie toeneemt. Ik onderstel ook dat de 

 temperatuur eerst stijgt, nl. van de kritische temperatuur 31° tot 33°, 

 en daarna weer daalt op 31°. Ik neem verder aan dat de concen- 

 tratie der zuurstof, die aanvankelijk gelijkmatig van boven naar 

 beneden afnam, zóó dat het grootste concentratie verschil 0,001 mol. 

 was, ten slotte, wegens snellere diffusie in de bovenste ruimte, 

 in deze ruimte minder snel met de hoogte verandert dan in de 

 onderste. l ) De aldus verkregen fig. 2 kan werkelijk als een schema- 

 tische reproductie van fig. 1 worden beschouwd ; in de dalende 

 periode vertoonen de dichtheidslijnen, evenals in fig. 1, een buigpunt; 

 in de bovenste helft wordt nog geen maximum bereikt door de lijn 

 0,450, maar door een snellere diffusie in die ruimte aan te nemen 

 had ik ook deze omstandigheid wel te voorschijn kunnen brengen. 



§ 4. Slotsom. Op grond van het voorgaande, mag dus beslist 



l ) Uitgaande van een bepaalden toestand had ik natuurlijk dit vraagstuk vol- 

 maakt overeenkomstig met de werkelijkheid kunnen uitwerken ; het kwam mij 

 echter voor dat dit een vruchtelooze moeite geweest zou zijn en dat het schema, 

 dat ik er van gegeven heb de verschijnselen toch qualitatief weergeeft. 



