( 549 ) 



zal evenwel veel daarvan kunnen vergoeden, al zullen niet alle vragen 

 kunnen worden beantwoord. 



Een verblijf van enkele dagen in Upsala stelde me in staat onder 

 de vriendelijke leiding van Dr. C. Wiman het in het Geologisch 

 Instituut aldaar aanwezige materiaal uit de verschillende ondersilu- 

 rische streken van Zweden te onderzoeken. Deze natuurlijk eenigs- 

 zins vluchtige studie noopt mij tot het aanbrengen van eenige, zij 

 het ook niet zeer belangrijke veranderingen in mijne vroegere beschrij- 

 ving. Intusschen is dat materiaal door nieuwe vondsten iets uitgebreid 

 en waar nieuwere publicaties ook steeds enkele wijzigingen of aan- 

 vullingen met zich meebrengen, heb ik besloten thans hierop niet in 

 te gaan, doch al deze corrigenda en addenda samen te vatten tot 

 een aanhangsel aan het slot van de behandeling der Groninger erratica. 



Aan de eigenlijke beschrijving der bovensilurische zwerfsteen- 

 soorten, waarvan in deze mededeeling twee zijn behandeld, gaan 

 enkele bladzijden vooraf, die uit een historisch oogpunt niet zonder 

 belang zijn. Na het verschijnen mijner eerste bijdrage had dr. L. Holm- 

 ström in Akarp de vriendelijkheid mij te wijzen op enkele gedeelten 

 zijner kort geleden uitgekomen biographie van Otto Torell. Daaruit 

 bleek me, dat deze in 1866 een door de Hollandsche Maatschappij 

 der Wetenschappen te Haarlem uitgeschreven prijsvraag over de 

 herkomst der steenen en versteeningen van den Groninger Hondsrug 

 had beantwoord. Het bekroonde geschrift is echter nooit uitgegeven 

 en eerst na den dood van den schrijver weer aan de Hollandsche 

 Maatschappij afgestaan. Door de welwillendheid van haren secretaris, 

 Prof. dr. J. Bosscha, heb ik Torell's antwoord kunnen bestudeeren, 

 waardoor de me tevoren raadselachtige verhouding van den vader 

 der landijstheorie tot de Groninger zwerfsteenen me duidelijk is 

 geworden. Zijne denkbeelden over ons onderwerp vormen eene nood- 

 zakelijke aanvulling van het historisch overzicht. 



Ten slotte is het me een aangename plicht mee te deelen, dat ik 

 ook dit jaar weder den steun heb mogen genieten van het Groninger 

 Universiteitsfonds, terwijl de kosten mijner studiereis naar Zweden 

 grootendeels zijn bestreden uit een subsidie, mij met goedvinden van 

 het Bestuur van het Natuurkundig Genootschap te Groningen verleend 

 door het Centraal Bureau voor de kennis der provincie Groningen 

 en omgelegen streken. De daaruit blijkende voortdurende belangstel- 

 ling voor het onderwerp mijner studie heeft me zeer verheugd. 



