( 551 ) 



de verspreiding der verschillende erratische gesteen tesoorten is onder- 

 zocht, luidt zijne conclusie op de hem gestelde vraag aldus : 



,,Le rés uitat de ces recherches tend ainsi a confirmer 

 1' op in ion déja émise par M. Ferd. Roemer, que les 

 bloes silu riens de Groningu e pro vienn ent de 1'Esthonie 

 et de 1'il e de Go th land, mais nullement de la Norvège". 



Deze eerste verhandeling werd door hem in 1866 ingezonden ; 

 het volgende jaar een tweede stuk onder den titel : 



„Recherches sur les phénomènes glaciaires de 1'Europe du Nord", 

 dat om meer dan één reden een merkwaardig geschrift is. Daar zijn 

 inhoud evenwel niet direct slaat op de ons hier bezighoudende 

 vraag, zij hier alleen vermeld, dat genoemde verhandeling, kort 

 gezegd, een uitvoerig pleidooi is voor de laftdijstheorie, die daarin 

 voor het eerst consequent wordt aangenomen en verdedigd. Onder een 

 aan L. von Buch ontleend motto (Ueber die Ursachen der Verbrei- 

 tung grosser Alpengeschiebe, 1811, Abhandl. d. Berlin. Akad., p. 

 185, 186), te interessant om hier niet even te herhalen : 



,,Wer sich etwas mit den Biöcken beschaftigt hat, welche in so 

 zahlloser Menge die Ebenen des nördlichen Europa bedecken, wird 

 nicht einen Augenblick zweifeln, dasz nicht auch in dieser Zerstreu- 

 ung dasselbe Phanomen wiederhol t ist ? was in der Schweiz so auf- 

 fallend wird. Ware die Granitzone des Wallisausbruchs nicht von 

 den Jurabergen ziirückgehalten worden, so würde sie an den 

 Ufern des Doux und der Saone eben so zerstreut über die Flachen 

 gelagert sein, eben so dicht wie in soviel Gegenden der Mark 



Brandenburg, von Pommern, Meklenburg, Holstein Das 



nordische Phanomen ist daher wohl bei vveitem grösser als das 

 schweizerische, allein von derselben Natur ; und loahrscheinlich liegt 

 ikm desweg en auch eine dhnliche Ursache zum Grunde^ geeft 

 Torell hierin een overzicht van zijne op grond van talrijke reizen 

 verkregen inzichten omtrent den oorsprong van diluviale afzettingen 

 en de gronden, die volgens zijne meening pleiten voor eene bedek- 

 king door landijs. De oudere theorieën worden uitvoerig gecritiseerd 

 en nadat hij de ijsvorming van Groenland, waar het landijs eene 

 oppervlakte beslaat van 5 /§ deel van het Noordeuropeesche erra- 

 tische terrein, heeft beschreven, zegt hij : 



j,Serait-il donc absurde de supposer, qu'une couverture glaciaire 

 semblable, mais plus grande des 3 / 8 > a existé aussi dans 1'Europe 

 du Nord pendant une époque, oü la faune marine du Spitzberg 

 vivait entre les 50° et 60° de Lat., oü le Betuia nana croissait dans 

 le Devonshire et oü le renne avait son domicile dans la France 

 meridionale 1" 



