( 556 ) 



-Eichw., welke geheel bedekt zijn met kleine, doch met het bloote 

 oog nog goed waarneembare, sierlijke dolomietrhomboëdertjes. 



Van- deze, in de literatuur meestal Pentamerenkalk genoemde 

 -zwerfsteensoort, zijn hier gevonden : 



Kalksteen ; Boteringesingel, Groningen 2 



Achter 't Sterrebosch, „ 1 



Helpman 1 



H Huis „de Wolf", bij Haren 1 



.„Oude Verzameling" 9 



Dolomiet : Boteringesingel, Groningen 2 



In 't geheel dus 16 stukken. Uit dit lijstje blijkt, dat dit gesteente 



reeds vroeg de aandacht heeft getrokken. Daarmede stemt overeen, 



dat Martin in 1878 reeds een elftal stukken van Groningen heeft 



vermeld (6, p. 21, a en e), terwijl nog vroeger Roemer ook reeds 



zulke zwerfsteenen van hier in handen heeft gehad (1, p. 387, 



n°. 16; 3, p. 269, n°. 27). Later heeft van Calker ook nog op 



hun voorkomen in den Hondsrug gewezen (19, p. 357; 25, p. 363). 



Wat nu de verdere verspreiding dezer zwerfsteen soort aangaat, 



verwijs ik naar Roemer's voortreffelijke samenstelling van alles, wat 



toen daarover bekend was (13, p. 75) en deel hier slechts mede, 



dat in Duitschland het gesteente op talrijke plaatsen gevonden is, 



doch nergens in groote hoeveelheden. Zoo in Oost- en Westpruisen 



overal (20, p. 53), in Posen, Silezië en Brandenburg, bij Sorau in 



het district Frankfort aan de Oder, in Zuid-Holstein op verschillende 



plaatsen (18, p. 45). Noordelijker schijnt het niet voor te komen, 



westelijker daarentegen moeten nog Lüneburg in Hannover en Jever 



in Olclen burg als vindplaatsen genoemd worden. Later heeft Wahn- 



schaeee nog melding gemaakt van een bij Havelberg gevonden stuk 



(14) en daaraan verschillende beschouwingen vastgeknoopt over de 



waarde dezer zwerfsteen soort voor de bepaling van de stroomrichting 



van het landijs en den ouderdom der diluviale afzettingen, waarin 



ze wordt gevonden. Ik hoop daarop later terug te komen. Uit 



Pommeren is de Borealiskalk (nog) niet bekend (31, p. 83); naar 



het schijnt ook niet uit Mecklenburg. Stolley noemt haar later nog 



eens weer uit Sleeswijk-Holstein, doch verschilt in zooverre van alle 



andere mij bekende opgaven, doordat hij de dolomieten talrijker 



heeft aangetroffen clan de kalksteenen (30, p. 98). Ten slotte zijn 



deze zwerfsteenen ook niet zeldzaam in de ten Zuiden der Russische 



Oostzeeprovincies gelegen streken. 



Tegenover dit enorme verspreidingsgebied als erratisch gesteente 

 staat een zeer eng begrensd voorkomen der Borealiskalk als vaste 

 rots. In het oostbal ticum (8, p. 43) vormt ze Schmidt's zone G v de 



