( 557 ) 



Borealisbank, die zich in O. -W. -richting door geheel EstJand uitstrekt 

 als een naar het Westen toe smaller wordende zone, die ook nog 

 op Dagö voor den dag komt. Het gesteente is kalkig of dolomietisch, 

 juist als de zwerfsteenen en langen tijd heeft men ook slechts enkele 

 kleppen van Pentamërus borealis Eichw. daarin aangetroffen. Later 

 heeft Schmidt echter ook geheele exemplaren dezer soort gevonden 

 in een mergelige variëteit van het gesteente uit de buurt van Hapsal, 

 zooals hierboven reeds is medegedeeld (27, p. 130). 



Van dit oostbaltisch voorkomen heb ik kalksteenen ter vergelijking 

 van Risti, de westelijkste vindplaats dezer zone op het vasteland en 

 dolomiet van Pantifer, in Oost-Estland gelegen. Met die kalksteenen 

 komen onze zwerfsteenen in hoofdzaak goed overeen, al zijn ze 

 daarmee niet te verwisselen. Volkomener nog is de overeenstemming 

 onzer dolomieten met het stuk van Pantifer. Hieruit blijkt voldoende, 

 dat we de herkomst onzer zwerfsteenen in het oostbal ticum hebben 

 te zoeken. Daarover zijn trouwens alle schrijvers het volkomen eens. 

 Natuurlijk wil dit niet zeggen, dat deze Groninger stukken van de 

 thans bekende zone moeten afkomstig zijn. Waar de Borealisbank 

 ook nog op Dagö voorkomt, ligt het vermoeden, dat ze zich onder 

 zee nog verder naar het westen uitstrekt of heeft uitgestrekt, voor 

 de hand en het zeer constante petrografische karakter van het gesteente 

 door heel Estland geeft alle reden om aan te nemen, dat ook deze 

 onderzeesche voortzetting als oorsprongsgebied onzer zwerfsteenen 

 in aanmerking komt. Een bepaald punt dezer zone is natuurlijk 

 niet aan te geven. 



30. Eleganskalk. 



Onder dezen naam, slaande op een der belangrijkste leidfossielen 

 dezer zwerfsteensoort, duid ik aan een kristallijnen kalksteen, meestal 

 iijnkorrelig, een enkele maal ook bijna dicht, doch vaker nog tame- 

 lijk grofkorrelig. Waterheldere calciet komt dikwijls vrij regelmatig 

 verspreid door het gesteente voor, doch niet in groote hoeveelheden. 

 De kalksteen is niet merkbaar dolomietisch noch mergelachtig, wijl 

 bij de oplossing in salpeterzuur slechts onbeduidende resten achter- 

 blijven en deze oplossing niet of slechts even op magnesium reageert. 

 Kleur heldergrijs, soms meer geelachtig-grijs, zelden ook blauwgrijs ; 

 verweerd daarentegen wordt het gesteente wit tot geelachtig-wit. De 

 oppervlakte is vaak van goede gletscherkrassen voorzien. Gelaagdheid 

 is slechts zelden en niet zeer duidelijk waar te nemen. Versteeningen 

 komen zeer talrijk voor, doch behooren tot een relatief gering aantal 

 soorten, die hierachter zijn opgegeven : 



39 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XIII. A°. 1904/5. 



