( 582 ) 



toenemen, wanneer >- is, d. w. z. wanneer de kritische druk 



van den eersten component grooter dan die van den tweeden is. 

 Aan deze voorwaarde zal bijna altijd voldaan worden, wanneer wij 

 het water als eerste component aannemen). 



Zooals gezegd, is die vermindering van v 1 bij water zeer aanzien- 

 lijk. Ik herinner er aan, dat door mij vroeger is gevonden l ), 

 dat i\ == 19,78 ccM. is voor 18 Gr. water, wanneer alle moleculen 

 dubbel zijn ; en slechts — 11,34 ccM. voor 18 Gr., wanneer alle 

 moleculen enkelvoudig zijn. Wanneer dus de temperatuur toeneemt 

 van ongeveer — 90° C, waarbij alle moleculen dubbel zijn (onder- 

 steld, dat het water dan niet lang bevroren was), tot ongeveer 230° C, 

 waarbij alle moleculen enkelvoudig zijn geworden, dan zal v 1 tot 

 ongeveer 4 /; van zijn oorspronkelijke waarde zijn afgenomen. 



[Ik toonde in dezelfde Verhandeling aan, dat hierin ook — kwali- 

 tatief en kwantitatief — de verklaring is te vinden van het bekende 

 verschijnsel der maximumdichtheid bij 4° C] 



Het gevolg nu van die veranderlijkheid van i\ zal wezen, dat het 

 tweede lid der vergelijking (7) — laten wij dit (gedeeld door E) 

 voortaan door K voorstellen — niet langer standvastig zal zijn 

 voor een bepaalde waarde van x, maar een functie van de temperatuur. 



Trekken wij dus (zie fig. 1) de lijn OM, welke den coördinaat- 

 hoek middendoor deelt (OT is de temperatuur-as, OA' die der waar- 

 den van K), dan zal bij mengsels van normale stoffen het snijpunt 

 van de rechte lijn K = const., die dus evenwijdig aan de T-as loopt, 

 met de lijn O Af de temperatuur voorstellen, welke op de spinodale 

 lijn met de gekozen waarde van x overeenstemt. Was dat x c , dan 

 vindt men zoodoende T c . Deze temperatuur is — zooals wij in de 

 voorgaande bladzijden hebben aangetoond — uiterst laag. 



Daarentegen zal bij anomale mengsels, d.w.z. hier: waar één der 

 beide componenten een associeerende stof is, de rechte AA zich 

 transformeeren in twee rechte lijnen, verbonden door een kromme lijn 

 (zie fig. 2). De eerste rechte heeft dan betrekking op de tempera- 

 turen, waar alle moleculen dubbel zijn, clat is dus bij water beneden 

 - 90° 0. ; de tweede rechte zal betrekking hebben op de tempera- 

 turen, waar alle moleculen enkelvoudig zijn geworden — bij water 

 dus boven 230° C. De verbindingscurve zal gelden voor alle tempe- 

 raturen tusschen — 90° C. en 23CT C., waar het dissociatieproces der 

 dubbelmoleculen zich afspeelt. 



i) Z. f. Ph. Chemie 31 (Jubelband van 't Hoff), bl. 1-16, speciaal bl. 13, 



