( 613 ) 



niet meer met de sarcine en de lactobaeillen coneurreeren, die dan 

 de overwinning behalen. Toen dit was vastgesteld waren de laatste 

 stappen, die tot de kuituur van de gistings-sarcine alleen voerden, 

 de herkenning van de obligate anaerobiose, en van het grootere 

 weerstandsvermogen tegenover anorganische zuren van de sarcine 

 dan van de lactobaeillen en de boterzuurfermenten. 



Reeds boven wees ik op de volkomen overeenstemming tusschen 

 den kleincelligen vorm van de gistingssarcine met de beschrijving, welke 

 Suringar van de maagsarcine geeft, en ik vermoed, dat in de gevallen 

 van niet kultiveerbare maagsarcine, waarvan bijv. de Bary spreekt 1 ), 

 werkelijk aan de gistingssarcine moet gedacht worden. Daarvoor 

 pleiten allerlei opmerkingen uit de oudere literatuur, door Suringar 

 geciteerd. Maar nog veel overtuigender spreekt daarvoor de inrichting 

 mijner ophoopingsproef, die bewijst, dat de levensvoorwaarden van 

 de gistingssarcine juist van dien aard zijn, dat het leven daarvan in 

 de maag mogelijk schijnt. 



Een beslissing dienaangaande zal gemakkelijk kunnen verkregen 

 worden door de herhaling dezer proef niet met tuingrond als infektie- 

 materiaal, maar door daarvoor maagcontenta van zoodanig geval van 

 maagsarcine te gebruiken. Het „niet kultiveerbaar" zijn kan bij de 

 Bary hetzelfde beteekenen als anaerobiose, want het is welbekend 

 hoe moeilijk het zelfs tegenwoordig nog is anaerobien te kweken, 

 indien men de leefwijze daarvan niet nauwkeurig kent. 



Overigens twijfel ik niet aan de juistheid van de waarnemingen 

 van Falkenheim 2 ) en Migula 3 ), die uit maagsarcine aërobe mikro- 

 kokkenkoloniën hebben zien ontstaan. Wel is waar is het mij niet 

 gelukt deze waarneming ten aanzien van de gistingssarcine te bevestigen, 

 maar bij andere sarcinensoorten heb ik den overgang in mikrokokken 

 met zekerheid vastgesteld, en bij allerlei anaeroben, hoezeer niet 

 tot het geslacht sarcine behoorende, werden bij koloniënkulturen nu 

 en dan fakultatief anaërobe stammen door selektie verkregen, die 

 overigens in alle opzichten met de voor het uitzaaien gebruikte 

 obligaat-anaeroben overeenstemden, zoodat ook deze verandering bij 

 sommige individuen der gistingssarcine mogelijk schijnt. Ophoopings- 

 of overentingsproeven met maaginhoud zullen echter alleen dan een 

 stellig resultaat kunnen geven, indien nog in gisting verkeerende 

 contenta ter beschikking staan; met lang bewaard materiaal zal ook 

 in dit geval niets meer te beginnen zijn. 



*) Vorlesungen über Bacteriën, Ie Aufl. pg\ 96, 1887. 



2 ) Archiv. f. experiment. Pathologie und Pharmacologie. Bd. 10, pg. 339, 1885. 



3 ) System der Bacteriën, Bd. 2, pg. 259, 1900. 



