( 653 ) 



worden, en zich dan ook in begrensde of zelfs misschien wel in 

 onbegrensde verhouding met elkaar kunnen mengen. En is de 

 verwantschap van zulke lichamen andermaal zóó innig geworden, 

 dat aan hunne kristal-strukturen op grond van al hunne fysische 

 eigenschappen eene bijna identieke geaardheid moet worden toege- 

 schreven, dan worden zulke iso-morfotrope stoffen werkelijk ,, isomorf" 

 en is menging steeds mogelijk. 



Uit het gezegde volgt, dat het begrip der ,, isomorfie" eene zekere 

 gradatie toelaat; de kristallonoom alleen kan den graad van „isomorfie" 

 in elk geval schatten, door de grootte te meten, welke de parameters 

 der moJekulaire struktuur in de te vergelijken gevallen aanwijzen, 

 en vooral door de anologie in de kohesie -verschijnselen der kristalfase 

 te bestudeeren. Naarmate de verschillen in de waarden der genoemde 

 molekulaire struktuur-parameters kleiner zijn, en naarmate eene 

 meer volledige overeenkomst in splijtingsrichtingen en oppervlakte- 

 geaardheid der gelijksoortige begrenzings vlakken aanwezig is, is eene 

 innigere isomorfie voorhanden, en wordt de waarschijnlijkheid voor 

 algeheele mengbaarheid in gekristalliseerden toestand tegelijk grooter. 



Dat er in de gevallen, welke Bruni onderzocht, inderdaad zulke 

 van echte isomorfie aanwezig kunnen zijn, — daaraan valt niet te 

 twijfelen, en het volgend onderzoek moge dat zelfs bewijzen. Maar dat 

 vele der als ,, isomorfie" gekwalificeerde gevallen van mengbare stoffen, 

 slechts gevallen van isomorfotropie, of zelfs slechts van morfotropie 

 binnen relatief wijde grenzen zullen kunnen zijn, — mag evenmin 

 uit het oog verloren worden. 



Een en ander maakt het hoogst gewenscht, een omvangrijk onder- 

 zoek van organische lichamen op hunne mengbaarheid in den vasten 

 toestand in te stellen, en hand in hand te doen gaan met eeu naar 

 hunnen kristalvorm, om aldus over een en ander meer licht te ver- 

 krijgen. Eene eerste bijdrage daartoe levert het volgende onderzoek. 



I. Nitro-, en Nitrosoderivaten der benzolreeks. 



Naar aanleiding van enkele kristallografische feiten was ik reeds lang 

 van plan, de morfotropische werking van N0 2 -, en NO-substitutte in 

 aromatische molekulen aan een nader onderzoek te onderwerpen. 

 Nieuw belang kreeg de zaak voor mij door de waarneming van de 

 omzetting van o-Nitrobenzaldehyde in o-Nitroso-benzoëzuur in gekris- 

 talliseerden toestand onder den invloed van 't licht, en door eene 

 recente verhandeling van Bruni en Callegari (Gazz. Chim. It. (1904), 

 34. II, 246), welke onderzoekers op grond van kiyoskopische afwij- 

 kingen, tot de vorming van vaste oplossingen besluiten. Laatst- 

 genoemde onderzoekers komen o.m. tot de volgende konklusie's : 



