( 726 ) 



het septum mediale nasi, waar zij alle con vergeerend liepen naar 

 het Organon vomeronasale (Ruysch, Jacobson), om daarin te eindigen. 

 Deze nervi vomevonasales zijn niet alleen veel rijker aan kernen dan 

 de nervi olfactorii, maar zij bevatten ook over bijna hun geheele 

 verloop duidelijke ganglien-cellen. 



Het ganglion olfactorium van His heeft dus met de echte reuk- 

 zenuwen geen verbinding, maar is het Ganglion vomeronasale, senso- 

 risch ganglion, behoorende bij het JACOBSON'sche orgaan (fig. VI). 

 Bij het menschelijk embryo van twee en een halve maand ligt het, 

 zooals cle halfschematische figuur VI laat zien, in het niveau van den 

 bulbus olfactorius en mediaal hiervan. Naar de peripherie gaan hiervan 

 af de nervi vomeronasales, en centraal waar ts gaan de z.g. interne 

 wortels van de reukzenuw (Rd. vn.) naar een breed, driehoekig 

 veld aan de oppervlakte van de hemispheer, de Area vomeronasalis 

 (A. vn.), waar zij de hersenen binnentreden. 



Onderzoekt men de verhoudingen bij Cavia cobaya, dan blijkt het 

 JACOBSON'sche orgaan hier twee zenuwstammen te bezitten, die op 

 geringen afstand, nog in de submucosa van den neus, ieder een 

 aanzwelling vertoonen, waarin een groot aantal gangliencellen liggen. 

 Het hier dus parige ganglion vomeronasale heeft twee wortels, die 

 zich echter spoedig vereenigen met de nervi olfactorii, waarmee 

 zij nu samen door de Lamina cribrosa de schedelholte bereiken, 

 waar zij zich sikkelvormig om den bulbus olfactorius uitbreiden, 

 aan de mediale zijde tot in den sulcus circularis bulbi, lateraal iets 

 minder ver. 



Waarschijnlijk zullen alle vertebraten deze verhoudingen vertoonen, 

 en ofschoon men aan het bestaan van een Jacobson's orgaan bij 

 anamnia kan twijfelen, is het toch zeer waarschijnlijk dat de zenuw 

 beschreven door Locy (Anat. Anzeiger, 1905 Heft 2 en 3) bij Selachiers, 

 identisch is met de boven beschreven nervus vomeronasalis. 



Het organon vomeronasale moet men dus beschouwen als een 

 apart zintuig, met onbekende functie, maar in alle gevallen geheel 

 onafhankelijk van de peripheere reukbanen, daarentegen wel tot het 

 rhinencephalon behoorende. 



Mijn dank breng ik hier aan Prof. J. W. Langelaan, onder wiens 

 leiding de bovenstaande onderzoekingen zijn gedaan. 



