( 733 ) 



Dierkunde. — De Heer Yosmaer biedt, mede namens Prof. Dr. 

 H. P. Wijsman, een mededeeling aan : „Over den bouw van 

 sommige hiezelspicula bij Sponzen. I. De stjli van Teihya 

 lyncurium. 



Nadat -Schweigger (1819) had aangetoond, dat de spicnla van 

 Sponzen in sommige gevallen niet nit koolzure kalk bestaan, vond 

 Grant (1826) dat zij kiezel bevatten en Bowerbank (1841 o) wees 

 er ten slotte op, dat er buitendien nog organische stof aanwezig is. 

 Hij steunde daarbij op de waarneming, dat bij verhitting een deel 

 verkoolde. Kölliker (1864) merkte intusschen op, dat de bruine oi 

 zwarte kleur die bij verhitting optreedt, stellig niet alléén mag wor- 

 den toegeschreven aan verkoolde organische stof ; bij opvallend licht 

 schijnen de verhitte spicula wit, en de donkere plaatsen bij door- 

 vallend licht wezen dus op de aanwezigheid van „lucht". Thoület 

 (1884) vond dan ook geen organische stof en komt tot de slotsom: 

 „les spicules sont donc constitués par de la silice pure", die hij met 

 opaal vergelijkt. Ook Sollas (1885) vindt de kiezelstof op opaal 

 gelijkend. Sedert dien tijd is men het er over eens geworden, dat 

 de spicula van kiezelspon zen bestaan uit een soort opaal, en dat 

 op een of andere wijze toch organische stof aanwezig is. Hiermede 

 houdt echter de eensgezindheid op. De chemische analysen toch, die 

 zijn verricht, wijzen aanmerkelijke verschillen, aan omtrent de hoe- 

 veelheid water verbonden aan de kiezel in den vorm van een gel. 

 Pogingen om de stof door een formule aan te duiden zijn dan ook 

 als mislukt te beschouwen ; de formules wisselen van 2 (Si0 2 ) -\- 

 H 2 tot 5 (SiO t ) + H a O. F. E. Schulze (1904) trekt hieruit het 

 besluit : „dass, entweder die Siphone keinen bestimmten konstan ten 

 Wassergehalt haben, oder dass die organischen Zwischenlamellen .... 

 einen je nach der vorgangigen starkeren oder geringeren Austrocknung 

 wechselnden Gehalt an Wasser haben". 



Zeker is wel dit, dat zelfs in het gunstigste geval de hoeveelheid 

 organische stof zóó gering is dat zij chemisch niet met zekerheid 

 kon worden aangetoond. Behandeling der spicula met fluoorwater- 

 stofzuur heeft intusschen voldoende zekerheid gegeven, dat die orga- 

 nische stof toch aanwezig is. In welken vorm en waar die in de 

 spicula wordt aangetroffen, daarover heerscht evenzeer verschil van 

 meening. Wij zullen zien, dat dit voor verschillende spicula zeer 

 verschillend is. 



Behalve de kiezel, die zich als een soort opaal gedraagt, en waar- 

 voor wij den naam spicopaal voorstellen, en de organische stof, welke 

 F. E. Schulze, met uitbreiding van den oorspronkelijk door Haeckel 



