( 737 ) 



wij het bloot aan de inwerking van fluoorwaterstofzuur, op boven 

 beschreven wijze. De tijd, welke verloopt vóór een begin van 

 inwerking is waar te nemen, hangt natuurlijk af van de concentratie 

 van het zuur, de dikte der waterlaag en de dikte van het celluloïd- 

 vliesje. In den regel zagen wij na 30 a 50 minuten ontwijfelbare 

 inwerking. Het is wenschelijk de aandacht allereerst te vestigen op 

 breukvlakten, aangezien cle werking hier het eerst onmiskenbaar 

 wordt. 



Bütschli (1901) wees er op, dat de oplossing van de kiezel op meer 

 clan ééne wijze geschieden kan. Wij kunnen dit voor de staaf- 

 naalden van Tethya bevestigen. Let men op hetgeen er gebeurt 

 aan het gebroken einde van een naald dan ziet men dat het z.g.n. 

 centraalkanaal, d.w.z. de kiezel rondom den centraaldraad, trechter- 

 vormig wordt uitgehold. De tophoek van den kegel is van den aan- 

 vang af scherp, en wordt steeds scherper. Dit wordt terstond 

 waargenomen bij het begin van de werking. Bütschli zegt (1. c. p. 

 258 — 259) hiervoor het volgende: „Man könnte wegen dieser so 

 haufigen Bildung einer trichterformigen Auflösungshöhle an den Enden 

 auf die Vermuthung kommen, dass die Angreifbarkeit und Löslichkeit 

 der Schichten von aussen nach innen, gegen den Achsenfaden suc- 

 cessive zunehme. Eine solche Annahme scheint jedoch zur Erklarung 

 der Erscheinung nicht nöthig, vielmehr dürfte sie sich schon daraus 

 hinreichend erlautern, dass die Flusssaure allmahlich in den geöff- 

 neten Achsenkanal eindringt und gleichzeitig auch in dem Masse 

 starker wirkt, als der Achsenkanal durch Auflösung erweitert wird, 

 indem dann eine grössere Menge der Saure zur Verfügung steht." 

 Wij meenen, dat het verschijnsel er wel degelijk op wijst, dat de 

 binnenste spicopaal-lagen gemakkelijker oplossen. Immers, men ziet 

 de scherp-kegelvormige uitholling reeds aanmerkelijk voortgeschreden, 

 voor een spoor van inwerking aan de rest van de breukvlakte te 

 zien is. De randen blijven geruiinen tijd scherp. En overeenkom- 

 stige beelden verkrijgt men bij inwerking van kokende kaliloog. 

 Nadat een dergelijke uitholling reeds vrij ver is voortgeschreden, 

 begint het spiculum ook van buiten af op te lossen. Er ontstaat 

 dan ten slotte een dunwandige kiezelkoker waarin de centraaldraad 

 vrij ligt, totdat alle spicopaal is verdwenen. 



Beschouwt men de inwerking van het fluoorwaterstofzuur aan 

 volkomen gave naalden, dan ziet men weder eenig verschil naarmate 

 de naald spits toeloopt of wel meer afgerond is. Stompe styli, een 

 overgang vormende tot strongyli, bieden eenigen tijd aan de inwer- 

 king van het zuur weerstand; is echter eenmaal een oplossing van 

 buiten af begonnen, dan gaat het proces regelmatig door ; het spiculum 



51 



Verslagen der Afdeeling Natuurk, Dl. XIII. A°. 1904/5. 



