( 738 ) 



wordt steeds dunner. Bij puntig toeloopende styli wordt, naar het 

 schijnt, de punt het eerst aangetast, en komt van buiten af de cen- 

 traaldraad te voorschijn. In sommige gevallen wordt dan toch boven- 

 dien een uitholling langs den centraaldraad waargenomen. In andere 

 gevallen heeft dit niet plaats, en men verkrijgt dan zeer eigenaardige 

 beelden : het spiculum zelf wordt steeds dunner en van den centraal- 

 draad wordt een steeds langer stuk zichtbaar, zoodat het geheel op 

 een koetsierszweep gelijkt, te meer omdat de dunne draad meestal 

 gekromd of gegolfd is als een koord, terwijl de rest recht blijft. 



Reeds Bütschli wees er op, dat somtijds ,,durch lokale starkere 

 Auflösung der Kieselsubstanz dellenartige Verliefungen der Nadelober- 

 flache" tot stand komen. ,,Indem diese Vertiefungen schliesslich zu 

 Löchern werden, die bis zum Achsenk?nal reichen, wird dieser der 

 Flusssaure zuganglich und nun beginnt von diesen Löchern des Kanals 

 aus .... die innere Auflösung der Kieselsubstanz unter Entwick- 

 lung zweier trichterförmiger Höhlen . . . ." Ook dit verschijnsel kun- 

 nen wij bevestigen; o. i. wijst het er evenzeer op, dat het spicopaal 

 rondom den centraaldraad gemakkelijker oplost dan de periphere 

 lagen, — het verschijnsel is bezwaarlijk anders te verklaren. Spicula, 

 die op de boven beschreven wijze blootgesteld worden aan de in- 

 werking van fluoorwaterstofzuur, leeren, dat na oplossing van het 

 spicopaal niet alleen een organische centraaldraad overblijft, maar 

 ook een uiterst dun vliesje, dat de buitenste laag spicopaal bedekte. 

 Dit vliesje, dat dus de ware spiculum-scheede vertegenwoordigt, is 

 buitengewoon teer, zoodat het zeer spoedig scheurt en schrompelt. 

 De aanwezigheid is toch o. i. buiten twijfel ; om het als buitenste 

 laagje te kunnen waarnemen, moet echter met groote voorzichtigheid 

 worden gewerkt. In sommige preparaten vonden wij het in de 

 meeste gevallen. Dat het niet altijd te zien is, kan voor een deel 

 worden toegeschreven aan de zoutzuurbehandeling om de spicula te 

 isoleeren, voor een deel ook misschien hieraan dat het reeds bij het 

 leven van de spons is te gronde gegaan. Ook de centraaldraad is 

 niet altijd aan te toonen of althans niet als gaaf draadje door de 

 geheele lengte van het spiculum. Bij voorzichtige oplossing kan men 

 waarnemen dat, terwijl de kiezelcylinder steeds dunner in diameter 

 wordt, een fijn lijntje te zien is op de plaats van den oorspronke- 

 lijken buitenomtrek van het spiculum. Onderzoekt men de spicula 

 in water, dan vertoonen zich de randen natuurlijk als vrij breede 

 zwarte streepen, aangezien de brekings-index van het spicopaal aan- 

 merkelijk hooger is dan die van het water. Bij de trapsgewijze op- 

 lossing komen de breede zwarte randen nader tot elkaar en duidelijk 

 neemt men het fijne buitenrandje waar - de optische doorsnede 



