( 782 ) 



gedachtengaug, die Van der Waals tot zijn toestandsvergelijking 

 voerde, terwijl Van der Waals zelf toch duidelijk getoond heeft, 

 dat naar zijn meening de osmotische druk niet aldus moet gezocht 

 worden, maar langs thermodynamischen weg, in verband met de 

 door hem gegeven toestandsvergelijking. Dat men desondanks zoo 

 vaak den anderen weg ingeslagen heeft, schijnt mij opmerkelijk om 

 de grootere voorliefde, die er uit spreekt voor zuiver kinetische 

 beschouwingen. De redenen, waarom ik deze voorliefde in dit geval 

 niet deel, zullen blijken uit een andere mededeeling, in dit Verslag 

 voorkomende; hier wil ik mij houden aan de thermodynamische 

 methode, speciaal in den door Van der Waals aangegeven vorm. 



§ 2. In § 18 van zijn Theorie Moleculaire behandelt Van der Waals 

 het geval, dat van een binair mengsel de eene komponent zich door 

 een gegeven ruimte kan uitbreiden, terwijl de andere beperkt is tot 

 een deel van die ruimte. Hij toont aan, dat dan voor evenwicht 

 vereischt is een drukverschil tusschen de deelen dier ruimte, dat 

 voor verdunde oplossingen de waarde heeft, die de wet van Van 

 't Hoef aangeeft. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een onder- 

 stelling, die zeer plausibel is (en die zich trouwens op dezelfde manier 

 als de evenwichtsvoorwaarde in het algemeene geval laat bewijzen), 

 dat n.1. het evenwicht bereikt is, als de thermodynamische potentiaal 

 van het diosmeerende bestanddeel in beide deelen der ruimte gelijk 

 is. Die voorwaarde zal ik hier toepassen op een binair mengsel 

 van willekeurige bestanddeelen en willekeurige concentratie, waar- 

 van de damp de gaswetten volgt, en dat door een semipermeabelen 

 wand in evenwicht is met de eene komponent in zuiveren toestand 

 onder den druk van haar eigen damp. Hoe zulk een evenwicht 

 in een bepaald geval in werkelijkheid bereikt zou kunnen worden, 

 en of dit mogelijk zou zijn, behoeven wij daarbij niet te bespreken. 



§ 3. Wij stellen, dat (1 — x) diosmeerende en x niet-diosmeerende 

 moleculen aanwezig zijn, dan is de, thermodynamische potentiaal der 

 diosmeerende stof in het mengsel : 



V 7 



== Cpdv + p v + MRT l (1 — x) — x f h-£j dv + F(T) 



V V 



waarin de integraties moeten uitgestrekt worden van een volume y, 

 zoo groot, dat alle wetten der ideale gassen daar van toepassing zijn 

 tot het volume in quaestie, terwijl F{T) een temperatuurfunctie is, 

 die hier slechts als additieve constante optreedt. Om nu de integraties 



M 



