( 790 ) 



komt, dat het oplosmiddel die werking op de opgeloste stof uitoefent. 

 Erger echter is het, dat die verklaring ten eenen male in strijd is 

 met al wat wij van vloeistoffen en gassen weten, en als volkomen 

 onhoudbaar moet worden gequalificeerd. Immers denken wij ons 

 slechts de bekende osmotische proef met een glazen klok, die, van 

 onderen door een membraan gesloten, gevuld is met rietsuikeroplossing 

 en geplaatst in een bekerglas met zuiver water, dat zoolang naar 

 binnen dringt tot het evenwicht is ingetreden. Ware nu de druk P, 

 die op de membraan uitgeoefend wordt, een gevolg van het feit, 

 dat de opgeloste stof zich in de klok in een toestand bevond, die 

 meerdere of mindere overeenkomst met den gastoestand heeft, dan 

 zouden die moleculen van de opgeloste stof ook op den glaswand 

 van de klok denzelfden druk moeten uitoefenen, m. a. w. de water- 

 moleculen zouden op dien wand binnen en buiten denzelfden druk 

 (van 1 Atm.) uitoefenen. Dit nu is een geheel onaannemelijk resul- 

 taat, zooals direkt uit het volgende blijkt. Denken wij dezelfde op- 

 lossing als in de klok opgesloten in een vat met zuiger onder den 

 druk van haar verzadigden damp p g — £p g waar Ap 9 de ,,damp- 

 drukvermindering 1 ' is. De rietsuikerdeeltjes dragen tot dien druk niets 

 of zoo goed als niets bij l ) zooals blijkt uit het feit, dat zij niet of 

 zoo goed als niet in damp overgaan kunnen ; de geheele druk wordt 

 geleverd door de waterdeeltjes. Nu persen wij de vloeistof samen 

 tot zij een druk P-\-pg gekregen heeft, zij is nu in volkomen den- 

 zelfden toestand als de vloeistof in de klok wanneer wij afzien van 

 de onmiddellijke omgeving van de membraan. In de zooeven aan- 

 genomen onderstelling zouden nu de waterdeeltjes tegen den zuiger 

 een druk p g uitoefenen, de suikerdeeltjes een druk P, d. w. z. de 

 druk van de laatste zou met een ongeveer 1000 maal zoo groot 

 bedrag zijn toegenomen als die van de eerste, terwijl hun aanvanke- 

 lijke druk minstens honderdduizendmaal kleiner was. En het resultaat 

 zou zijn, dat de, stel 2, suikerdeeltjes, die op de 1000 waterdeeltjes 

 aanwezig zijn, een dubbel zoo grooten druk zouden uitoefenen als 

 deze 1000 te zamen. Het is geheel buiten twijfel, dat de druk 

 P-\-p g op den zuiger of den glaswand der klok uitsluitend door de 

 watermoleculen wordt uitgeoefend, en wanneer hij dit bedoelde had 

 Lothar Meyer zeker gelijk toen hij beweerde 2 ), dat de osmotische 

 druk een gevolg was van de botsingen van het oplosmiddel. 



Ook in dit opzicht laat de theorie van het gasachtig karakter der 

 opgeloste stof ons geheel in den steek, dat zij volkomen in het duister 

 laat, waarom dan in een geïsoleerde oplossing, bijv. een rietsuiker- 



*) Misschien zou de druk dier deeltjes zelfs wel blijken negatief te zijn. 

 2 ) Zsck. Phys. Ch. 5, 23. 



