( 800 ) 



tend het gevolg zou kunnen zijn, niet zoozeer van de aanwezigheid 

 van aantrekkende krachten, dan wel juist aan het tegendeel daarvan, 

 het gebrek aan aantrekking tusschen de moleculen van de meeste 

 vaste stoffen en zekere andere vaste stoffen, die membranen vormen. 

 Bedoelen de voorstanders der statische theorie niets anders met hun 

 bewering : dat de osmotische druk uit aantrekkingskrachten moet 

 verklaard worden, dan schijnen zij mij voorloopig tegen eiken aanval 

 beveiligd te zijn. 



Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt een mededeeling 

 aan van den Heer Ph. Kohnstamm : „Osmotische druk of 

 tliermo dynamische potentiaal. ' ' 



(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 



§ 1. De leer van de thermodynamische functies, waardoor Gibbs 

 ons in staat gesteld heeft uit de toestandsvergelijking van een systeem 

 in homogenen toestand af te leiden Avelke heterogene evenwichten 

 zullen intreden, heeft gedurende een reeks van jaren slechts in zeer 

 beperkten kring de aandacht getrokken. Hoe groot het gebied ook 

 was, dat door Gibbs voor onderzoek was opengesteld, de door hem 

 aangegeven methoden schenen zóó abstract, dat slechts zeer enkelen 

 met de ontginning een aanvang durfden te maken. Met één slag 

 veranderde dit, toen het van 't Hoff in 1885 gelukte in de plaats 

 van die schijnbaar zoo abstracte methoden een andere te stellen, die 

 van den osmotischen druk, die in hooge mate tot de verbeelding 

 spreekt. De theorie der oplossingen, die vóór dien tijd slechts voor 

 enkelen bestaan had, werd alras een van de meest bewerkte en 

 besproken onderwerpen van physica en chemie; zij is zich sinds in 

 onverdeelde belangstelling blijven verheugen. 



Het spreekt van zelf, dat de aandacht, nu sinds een twintigtal 

 jaren in zoo ruime mate geschonken aan de vragen van het hete- 

 rogene evenwicht, ook bevorderlijk is geweest voor het in ruimer kring 

 bekend worden van de methoden van Gibbs tot oplossing van zulke 

 vragen. Maar al moge dan de naam van Gibbs tot.de meest bekende en 

 gevierde in physica en chemie behooren, dat zijn methoden algemeen 

 aangenomen zijn kan ook thans nog niet gezegd worden. 



De aanhanger van een mechanische (of, wil men liever, statistische) 

 natuurbeschouwing heeft allerminst reden dezen loop van zaken uit- 

 sluitend te betreuren, want hij vindt daarin een duidelijke aanwij- 

 zing, dat de beschouwingen voor wier juistheid hij opkomt, geenszins 

 zoo verouderd, zelfs dood, zijn als hij vaak hoort verkondigen. En 



