( 811 ) 



en dampdrukverhooging bezitten : ), en dat in elk geval zoodra de 

 opgeloste stof ook maar in 't geringste vluchtig is de veranderingen 

 van kookpunt en dampdruk niet meer uit den osmotischen druk 

 kunnen afgeleid worden. En het is duidelijk, waarom? Het ligt immers 

 reeds in elke definitie van den osmotischen druk, dat men hem alleen 

 kan toepassen op die gevallen, waarin de eene komponent zich in 

 zuiveren toestand uit het mengsel laat afscheiden, zooals Nernst voor 

 het eerst duidelijk heeft uitgesproken. Daarmede is dus niet alleen 

 het gansche gebied van hoogere temperaturen, waarbij alle stoffen 

 min of meer vluchtig worden, uitgesloten, maar ook alle gevallen 

 van niet totale ontmenging in vloeistof- of vasten toestand. Ook de 

 methode der vriespuntdaling wordt daardoor getroffen. Wel kan men 

 de vriespuntdaling uit den osmotischen druk berekenen, maar alleen 

 dan, wanneer, zooals bij water en rietsuiker, de vaste stof die zich 

 afscheidt, niet van variabele samenstelling is. Vaste oplossingen en 

 mengkristallen in alle verhoudingen, die toch juist in de scheikunde 

 zoo zeer de aandacht trekken, laten zich op deze wijze niet behandelen. 



De physische chemie in haar tegenwoordigen toestand, herinnert 

 wat haar quantitatieve deel betreft, in hooge mate aan de scheepvaart 

 van een volk, dat het kompas nog niet kent. De kustscheepvaart 

 wordt ijverig beoefend, hetzelfde beperkte gebied telkens en telkens 

 doorkruist; maar in de open zee ver van den rand, durft men zich 

 niet te begeven, en te recht, want groot is het gevaar van ondergang- 

 in de hooggaande golven van wilde hypothesen. Daaraan kan alleen 

 een einde komen door een betrouwbaar kompas. De physische chemie 

 kan het zich verschaffen als zij haar leer van den osmotischen druk 

 wil laten varen voor die van den thermody namisehen potentiaal in 

 verband met een goed gefundeerde toestandsvergelijking. 



Sterrenkunde. — De Heer H. G. van de Sande Bakhuyzen biedt 

 eene mededeeling aan van den Heer J. Weeder : „Nauiu- 

 keurige benadering s formules voor de verhoudingen der drie- 

 hoehen in de berekening van eene elliptische baan uit 3 waar- 

 nemingen." 

 (Mede aangeboden door den Heer E. F. van de Sande Bakhuyzen). 



De plaatsen in de ruimte, ingenomen door de waargenomen pla- 

 neet of komeet op de tijden t x , t 2 en t z duid ik aan door P x , P 2 

 en P 3 en de plaats der zon door Z. 



Bij het berekenen van eene elliptische baan wordt ongeveer als 



l ) Verg. Theorie Moleculaire § 17. 



