( 823 ) 



Heeft men het instrument gecalibreerd, dan wordt de dichtheid 

 van het daarin gebrachte gas onmiddellijk door de schaalaflezing ge- 

 geven, terwijl de thermometer- en manometeraflezingen het mogelijk 

 maken de dichtheid van het gas onder normale omstandigheden, 

 wanneer de samendrukbaarheid van het gas bekend is uit de waar- 

 genomen dichtheid af te leiden. 



De calibratie kan worden verricht met behulp van een enkel gas, 

 waarvan men de dichtheid bij verschillende drukkingen bij eenzelfde 

 temperatuur met voldoende nauwkeurigheid kent, of met behulp van 

 verschillende gassen, van welke onder bekenden druk en bij bekende 

 temperatuur de dichtheid bekend is, of eindelijk met behulp van 

 een ruitertje. 



Door het tegenover elkaar stellen van den bol en de half bol- 

 vormige schaal van gelijk buitenoppervlak wordt getracht fouten te 

 elimineeren, die het gevolg mochten kunnen zijn van neerslag- 

 van damp in den toestel op het glas. Natuurlijk moet het instrument 

 tegen temperatuurveranderingen beschermd worden door het op 

 geschikte wijze met een mantel te voorzien of in een bad te 

 dompelen. Een vaste vergelijkingsspiegel (niet in de figuur te zien) 

 is wenschelijk om een mogelijke hellingsverandering van den toestel 

 aan te wijzen. 



Om een denkbeeld van de gevoeligheid van den beschreven toestel 

 te verkrijgen werden eenige voorloopige metingen verricht. 



De afmetingen waren : 



diameter van den bol 1.0 cM. 



„ ,, „ capillairen balansarm 0.1 cM. 



lengte „ „ „ „ 7.0 „ 



massa van het geheeie opgehangen stelsel 0.67 G. 

 lengte van den kwartsdraad 1.4 cM. 



De toestel werd met droge lucht gevuld, en de schaalaflezingen 

 genomen bij verschillende drukkingen van 0.3 cM. tot nagenoeg 90 

 cM. Met een kwartsdraad van ongeveer 0,005 cM. diameter en een 

 schaalafstand van 255 cM. kwam 0,1 mM. verandering op de schaal 



0»y»o YY\ 



overeen met een verandering van ongeveer 0,0002 verandering 



liter 



in dichtheid. Deze gevoeligheid bleef dezelfde bij alle dichtheden, 



die werden nagegaan, d.w.z. eene verandering van 0.1 mM. op de 



1 



schaal gaf een verandering van ongeveer — — - in de dichtheid van 



6000 



lucht bij normale omstandigheden aan. De schaalafstand had gemak- 



