( 849 ) 



Indien r zeer groot is ten opzichte van m, mag de tweede term 

 achter het = teeken vervallen en wordt de formule 



q — crv (12) 



Deze formule (12) is van toepassing zoowel bij de analyse van 

 capillair-electrometrische krommen als bij die krommen van den 

 snaargalvanometer, bij welke v klein en q groot is. 



Daarentegen mag bij matige bedragen van v en q de massa m 

 niet meer worden verwaarloosd, zoodat dan de analyse der kromme 

 alleen mogelijk zal zijn, wanneer behalve de snelheid ook de ver- 

 snelling gemeten kan worden, die het snaarbeeld op een gegeven 

 oogenblik vertoont. Deze versnelling, als schijnbare versnelling van 

 het snaarbeeld uitgedrukt in millimeters weg per millimeter tijd, is 



niet anders dan 



9 



Stelt men de algemeene omstandigheden onder welke een kromme 



met den snaargalvanometer geschreven wordt, en verder nog den 

 afstand van een willekeurig punt der kromme tot de nul-lijn bekend, 

 dan zal men den tangens v van den hellingshoek en bovendien den 

 kromtestraal q moeten meten, om het potentiaalverschil te kunnen 

 berekenen, dat tusschen de einden van den kwartsdraad geheerscht 

 heeft op het oogenblik, dat het genoemde willekeurige punt werd 

 geregistreerd. Men mag zeggen dat onder onveranderde algemeene 

 omstandigheden ieder punt der kromme volledig gekenmerkt is door 

 zijn afstand tot de nul-lijn en de waarden van v en q. 



De afstand tot de nul-lijn kan in onze krommen wegens de aan- 

 wezigheid van het net van kwadraatmillimeters al zeer gemakkelijk 

 worden nagegaan, terwijl Avij in het voorgaande hoofdstuk hebben 

 uiteengezet hoe v gemeten wordt. Thans moet dus alleen nog worden 

 beschreven, op welke wijze wij de waarde van den kromtestraal 9 't 

 best kunnen leeren kennen. 



Wij hebben drie verschillende methoden beproefd om q te meten, 

 van welke slechts één praktisch bruikbaar is gebleken. De beide 

 andere mogen hier slechts met een enkel woord worden vermeld. 



Vooreerst werd van een groote teekening waarop een aantal cir- 

 kel lijnen met verschillende, nauwkeurig bekende stralen waren aan- 

 gebracht, langs photographischen weg een verkleind diapositief ver- 

 vaardigd. Op het diapositief varieeren de stralen stelselmatig van 

 0,5 mM. tot oo. Het moet op zoodanige wijze op de uit te meten 

 kromme worden gelegd, dat een der cirkeliijnen op een willekeurig 

 punt der kromme met deze laatste samenvalt. Door directe vergelijking 

 zal dan in dat punt de waarde van q kunnen worden gemeten. 



58 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. DL XIII. A°. 1904/5. 



