( 875 ) 



verkrijgen, waarvan de inwendige weerstand 5180 Ohm en de nor- 

 maalgevoeligheid 35 X 10" bedroeg. 



Wij moeten thans nog eenige andere voorwaarden bespreken, 

 waardoor de bruikbaarheid van den snaargalvanometer voor ver- 

 schillende doeleinden wordt bepaald. 



Men kan de methoden van galvanometrisch onderzoek onderschei- 

 den in : 



I. Die, waarbij een schommelende uitslag wordt vereischt en 



II. Die, waarbij de uitslag liefst aperiodisch moet volgen. 



De eerstgenoemde methoden worden weder onderscheiden in 1^4, 

 die met een langzame periode, zooals in een gewonen ballistischen 

 galvanometer, en IB, die met een snelle periode, zooals in den opti- 

 schen telephoon van Max Wien en den vibratie-galvanometer van 

 Rubens. 



De onder IA genoemde methoden worden toegepast bij de meting 

 van capaciteiten en bij de meting van kleine tijden naar Pouillet, 

 in 't algemeen steeds dan, wanneer een geringe hoeveelheid electri- 

 citeit gemeten moet worden. 



Nu maken de eigenschappen van den snaargalvanometer het ook 

 reeds mogelijk, deze geringe hoeveelheden electriciteit te meten bij 

 een aperiodischen uitslag. Inderdaad is, als cle electrische stroom 

 slechts kort genoeg duurt, de uitslag der snaar evenredig aan de 

 hoeveelheid doorgevoerde electriciteit. 



Voor de geringste hoeveelheid electriciteit, die nog kan worden 

 aangetoond, werd bij een vroegere gelegenheid l ) als uitkomst van 

 een ruwe berekening gevonden 5 X 10~ 12 Ampèreseconden, overeen- 

 komende met de lading van een bol van 4,5 cM. straal bij den poten- 

 tiaal van J Volt. Deze berekening gold een uitslag van 0,1 mM. 

 van snaar n°. 10. Bij snaar n°. 18 hebben wij de directe meting 

 werkelijk uitgevoerd. De gevoeligheid bleek nog iets grooter te zijn : 

 1 mM. uitslag voor 4 X 10~ n Coulombs, zoodat met dezen draad 

 een hoeveelheid van 4 X 10 ~ 12 Coulombs aantoonbaar is. 



Maar de gevoeligheid voor geringe hoeveelheden electriciteit zou 

 nog aanzienlijk worden verhoogd, wanneer men de demping der 

 snaarbeweging kon opheffen of verminderen, bijv. door de snaar in 

 een luchtledige ruimte te sluiten. Wij zouden dan een langzaam 

 schommelenden kwartsdraad verkrijgen, die duizenden malen gevoe- 

 liger zou zijn dan de gevoeligste thans bestaande ballistische gal- 

 vanometers. 



\B. De snaargalvanometer kan op voortreffelijke wijze als optische 



!) Zie deze „Verslagen" 12, p. 880. 1904. 



