( 876 ) 



telephoon of als vibratie-gal vanometer dienst doen, en das met voor- 

 deel den telephoon vervangen zoowel ten behoeve van de meting 

 van zelf inducties als van electrolytische weerstanden. 



Voor het eerstgenoemde doel heb ik hem met goed gevolg gebruikt 1 ), 

 toen in de plaats van den verzilverden kwartsdraad een dunne 

 metaaldraad tussehen de polen van den electromagneet was gespan- 

 nen. Het bleek zeer gemakkelijk te zijn, de periode der snaartril- 

 lingen met die der gebruikte wisselstroomen te doen overeenkomen. 

 In eenige seconden heeft men de snaarspanning nauwkeurig tot op 

 het gewenschte bedrag verhoogd of verlaagd; en voor mijn doel 

 lieten noch de gevoeligheid noch de zekerheid van de aflezing iets 

 te wenschen over. 



Mocht het noodig zijn, de gevoeligheid te vergrooten, dan zou men 

 een luchtledig kunnen aanbrengen, waardoor men in staat zou wor- 

 den gesteld, om minder gedempte trillingen te verkrijgen ook van 

 den lichtsten kwartsdraad. Verder moet worden opgemerkt, dat een 

 luchtledig niet altijd noodig is, om weinig gedempte slingeringen 

 te voorschijn te roepen, en wel in 't bijzonder niet, wanneer men 

 wisselstroomen van zeer kleine periode bijv. van 0,001 seconde en 

 kleiner aanwendt. Want hoe strakker men den kwartsdi^aad spant, 

 des te geringer wordt de dempingsverhouding. 



II. De methoden, waarbij de galvanometeruitslag liefst aperiodisch 

 moet volgen, worden onderscheiden in HA, die met langzamen en 

 III?, die met snellen uitslag. 



IL4. Van die met langzamen uitslag kiezen wij twee voorbeelden : 

 de meting van stroomen met grooten uitwendigen weerstand, zooals 

 zij bij het onderzoek van isolatie- weerstanden toegepast wordt en de 

 meting van stroomen met geringen uitwendigen weerstand, zooals 

 die bij het onderzoek van thermostroomen wordt uitgevoerd. 



Bij deze beide metingen kunnen uitslagen van langen duur bijv. 

 van 10 of 20 seconden met goed gevolg worden aangewend. Daarbij 

 speelt de normaalgevoeligheid van den kwartsdraad in den gal vano- 

 meter, zooals die thans met de sterke luchtdemping in hei Leidsche 

 laboratorium is opgesteld, geen rol meer. De massa heeft in deze 

 omstandigheden slechts een geringen invloed op de beweging van 

 den draad en de snelheid van den uitslag wordt in hoofdzaak bepaald 

 door de hoegrootheid der demping. Deze wordt bij de meting van 

 isolatieweerstanden alleen door de wrijving der lucht beheerscht. 



[ ) Ueber Nervenreizung durch frequente Wechselströme. Pplüger's Archiv f. d. 

 ges. Physiol. 82, S. 101, 1900. Zie ook „Onderzoekingen" Physiol. laborat. Leiden. 

 2e R. IV en V. 



