( 877 ) 



Kon men door het aanbrengen van een luchtledige ruimte de 

 beweging van den kwartsdraad op de grens der aperiodicjteit brengen, 

 en daarbij door voldoend geringe spanning den kwartsdraad lang- 

 zaam laten uitslaan, dan zou men een instrument verkrijgen, waar- 

 mede men duizenden malen grootere isolatieweerstanden meten kon 

 dan thans met de gevoeligste galvanometers mogelijk is, 



Bij de metingen van thermostroomen komen sommige der goede 

 eigenschappen van den snaargalvanometer 't minst tot haar recht. 

 Men stuit bij deze metingen behalve op het bezwaar der luchtdemping 

 nog op dat der electromagnetische demping, die al spoedig zeer 

 aanzienlijk wordt. 



De electromagnetische demping is bij onveranderde veldsterkte 

 omgekeerd evenredig aan den geleidings weerstand der keten. Bij 

 draad n°. 10 verhouden zich bij een geleidingsweerstand van 10000 

 Ohm in de gesloten keten de luchtdemping en de electromagnetische 

 demping als 1 : 0,6. Meet men een isolatieweerstand, dan blijft de 

 electromagnetische demping achterwege en zal deze draad ongeveer 

 15 seconden noodig hebben voor een uitslag, wanneer de gevoeligheid 

 geregeld is op 1 mM. voor 10— n Amp. Bij de meting van een 

 thermostroom, waarbij de uitwendige weerstand in de keten ver- 

 waarloosd mag worden en alleen met den gal van ometer weerstand 

 van 10000 Ohm behoeft te worden gerekend, zal bij dezelfde ge- 

 voeligheid de duur, die voor een uitslag wordt vereischt, 1,6 maal 

 grooter dus 24 sec. zijn. Stelt men tot voorwaarde, dat de duur van 

 een uitslag het bedrag van 15 seconden niet mag overschrijden, dan 

 zal men zich met een 1,6-maal geringere gevoeligheid moeten tevreden 

 stellen, en 1 mM. uitslag verkrijgen voor 1,6 X 10 -11 Amp. of voor 

 1,6 X 10-7 Volt. 



Daar 0,1 mM. uitslag praktisch nog goed kan worden waargenomen, 

 zal men met den thans bestaanden galvanometer bij de meting van 

 thermostroomen nog spanningen van 1,6 X 10— 8 Volt kunnen aan- 

 toonen. 



Het aanbrengen van een luchtledige ruimte zou de gevoeligheid 

 voor het aantoonen van geringe spanningen slechts weinig vergrooten, 

 en het minimum niet verder terugbrengen dan tot 0,6 X 10 -8 Volt. 

 Ook het gebruik van een kwartsdraad met geringeren weerstand zal 

 slechts weinig verandering in deze gevoeligheid kunnen brengen. 

 Wordt de geleidings weerstand van den kwartsdraad n-maal geringer, 



dan wordt het kleinste waarneembare spanningsverschil I — |- 0,6 ) 



X10- 8 Volt. 



Doch er zijn twee middelen ter vergrooting van de gevoeligheid 



