( 436 ) 



men is hoogst waarschijnlijk geworden en ook de plaats, waar die 

 stroomen in dat geval te zoeken zijn, is ons niet geheel onbekend 

 meer. 



Zoo heeft Schuster *) bewezen, dat de dagelijksche variatie in 

 hoofdzaak aan extra-terrestrische stroomingen toe te schrijven is, 

 terwijl ik zelf aantoonde*), dat dit evenzoo voor dat deel van de 

 magnetische storingen, hetwelk een regelmatige dagelijksche variatie 

 vertoont, het geval is. 



Dergelijke electrische stroomingen zijn evenwel experimenteel niet 

 aangetoond en de aantooning in die onbereikbare regionen laat zich 

 voorloopig niet verwachten. 



Alleen één gedeelte der aarde is ons gemakkelijk toegankelijk, 

 n.1. de buitenste schil, en talrijk zijn dan ook de onderzoekingen 

 over de electrische stroomingen, die in die schil circnleeren. 



Al die onderzoekingen hebben nogtans onze kennis omtrent het 

 verband tnsschen die stroomingen en de magnetische variaties bitter 

 weinig voornitgebracht. 



De oorzaak daarvan ligt niet alleen in de groote experimenteele 

 bezwaren en liet gemis aan coöperatie in de verschillende onder- 

 zoekingen, maar vooral in de samengestelde verhoudingen van het 

 slroonistelsel in die zonen der aarde, waar die onderzoekingen hebben 

 plaats gehad, dat is tnsschen 40°— 70° breedte. 



Mijn vermoeden, dat in den eqnatorialen gordel, evenals voor 

 andere geophysische verschijnselen, eenvoudiger verhoudingen zouden 

 bestaan, heeft zich door de onderzoekingen, waarover ik hier wil 

 berichten, gedeeltelijk als juist bewezen. 



De aardstroomopteekeningen, door mij in de laatste drie jaren 

 op het Observatorium te Batavia uitgevoerd, kunnen in twee reeksen 

 worden verdeeld. 



Gedurende de eerste periode, Maart — November 1905, registreerde 

 ik den aardstroom tusschen Cheribon en Batavia met behulp van de 

 intercommunale telefoonlijn. De variaties werden photographisch op- 

 geteekend, de snelheid van de registreerstrook bedroeg de gebrui- 

 kelijke 15 mm. per uur. 



De gewichtige uitkomsten, die hierbij verkregen werden, wekten 

 tot uitbreiding op, en in de nu afgesloten periode kon ik, door de 

 welwillende medewerking van de ambtenaren van den Telegraaf- 

 dienst, des nachts gebruik maken van verschillende telegraaf! ij nen 

 (naar Anjer, Buitenzorg, Soekaboemi, Billiton, Poerwakarta, Cheribon, 



x ) PLU. Trans. Vol. 180, p. 667. 



2 ) Natuurk, Tijdschrift voor N. 1. Dl. 63, p. 227. 



