( 437 ) 



Semarang, Soerabaja en Makasser), ook grootere registratiesnelheden 

 (60 en 240 mm. per uur) werden aangewend. 



Naast het voortzetten van de verschillende aardstroomregistraties 

 gedurende korter of* langer tijd ter verkrijging van statistische uit- 

 komsten, werd door mij ook geëxperimenteerd. Wanneer de registratie 

 een nieuw verband tusschen aardstroom- en magnetische-variatie 

 aantoonde, dan werden andere aardstroomregistraties georganiseerd 

 om dat verband nader te onderzoeken. Wanneer zich vragen omtrent 

 den invloed van draad of grondplaat voordeden, dan werd getracht 

 die door het experiment te beantwoorden. 



De instrumenteele inrichting was zóó getroffen, dat op een 20 cm. 

 breede strook naast de variaties van twee aardstroomleidingen die 

 der overeenstemmende magnetische componenten werden opgeteekend. 

 Overeenstemmend beteekent hier : de component loodrecht op de 

 richting der aardstroomleicling. 



De gevoeligheid werd dermate gekozen, dat de overeenstemmende 

 variaties van aardstroom en magnetische kracht niet te veel in grootte 

 verschilden. Hierdoor waren groote gevoeligheden der magnetische 

 variatie instrumenten (tot 0.1 y per mm.) noodig; daar evenwel 

 .Jleen de relatieve stand gedurende een nacht in beschouwing kwam, 

 was het gemakkelijk die variatieinstrumenten met eenvoudige mid- 

 delen in te richten. 



Het is mijn voornemen over een en ander in een meer uitvoerige 

 publicatie te gelegener tijd verslag te geven. 



De dagelijhsche variatie. 



De bezwaren bij het onderzoek van de dagelijksche variatie ont- 

 moet waren zeer groot. Het belangrijkste gedeelte dier variatie 

 toch speelt zich omstreeks den middag af, maar gedurende de dag- 

 u ren wordt het electrische veld van Batavia door het bedrijf van de 

 electrische tram gestoord en bovendien was mij slechts gedurende 

 de nachturen het gebruik der lijnen toegestaan. 



Dat het toch nog gelukt is tot bruikbare uitkomsten te komen, is te 

 danken aan den Directeur der Intercommunale Telefoon-Maatschappij, 

 den Heer S. W. Baints, die welwillender wijze uurlijksche aflezingen 

 van de grootte van den aardstroom ten kantore der Maatschappij te 

 Batavia heeft laten verrichten. De uren waren 8 u 45 m a. m. ; 9 u 45 ra etc. 

 tot 4 u 45 m p.m. ; gebruikt werd een gewone wijzergalvanometer. 



Uit deze aflezingen heb ik die gekozen, welke op magnetisch zeer 

 rustige dagen vielen en bovendien blijken gaven niet door storingen 

 op de lijn of andere onregelmatigheden te hebben geleden. Voor die 



