( 497 ) 



Behalve de metingen bij de beide standaard-temperaturen (T C. en 

 100° C. 1 ) en die bij lage temperaturen, werd bij 20° C. eene bepaling 

 gedaan om de gegevens te verkrijgen ter berekening van de hoeveel- 

 heid gas aanwezig in de steel van den piezometer en in de overige 

 deelen, die bij de metingen op gewone temperatuur blijven. 



De dichtheden, bij welke de druk werd waargenomen, liggen voor 

 al deze isothermen ongeveer tusschen dezelfde grenzen, welke door 

 de afmetingen van den piezometer en door de manometer werden 

 gesteld. De uiterste grenzen van de dichtheid zijn 25 en 54 maal 

 de normale. De piezometer en verdere hulpapparaten waren volkomen 

 dezelfde, die voor de bepalingen van C. Braak en mij (zie Med. 

 N°. 10O No.v. 1907) met waterstof van 0° C. en 100° C. hebben 

 gediend. De bevredigende resultaten daarbij verkregen verhoogen 

 tevens de betrouwbaarheid der thans beschouwde metingen. 



§ 3. Uitkomsten voor pvA . 



Onderstaande tabel bevat de uitkomsten der bepalingen. De eerste 

 kolom geeft het nummer der waarneming, de tweede de temperatuur 

 boven 0° C. op de absolute schaal gemeten, de derde den druk in atmos- 

 feeren, de beide volgenden het product pvA en de dichtheid (Ia , waarbij 

 het volume van het gas va in het normaalvolume (dat bij (P C. en 

 i atmosfeer) en de dichtheid (Ïa in de normale dichtheid (die bij 

 0° C. en 1 atmosfeer) is uitgedrukt. (Vergelijk de overeenkomstige 

 tabellen van bovengenoemde isotherme-bepalingen van waterstof). 



De berekening dezer uitkomsten geschiedde als volgt. 



Eerst werden de punten der isolherme van 20° C. berekend (vergelijk 



ook § 8 van Med. N°: 79 (Maart 1902)) en door de 3 punten met 



behulp van de methode der kleinste kwadraten de coëfficiënten Aa 



en Ba van de kromme 



Bi C A 

 pü A =A A + — + — m (1) 



va i'A' 



bepaald. Voor Ca werd een bepaalde waarde aangenomen, daar de 

 dichtheden te klein zijn om dezen coëfficiënt met voldoende zeker- 

 heid te bepalen. Schrijft men de vergelijking van van der Waals, 

 met de tweede correctie voor de afmeting der moleculen in den 



vorm 



RTb—a 5 RTV 



waar v het volume van het gas onder den druk p bij de absolute 

 temperatuur T, uitgedrukt in het theoretisch normaalvolume is, (zie 



] ) De uitkomsten bij 5 C. en 100° G. zijn onvereenigbaar met die van FUmsay 

 en Travers, die trouwens zonderlinge afwijkingen vertoonen. 



34 

 Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XVI. A () . 1007/8. 



