( m ) 



Scheikunde. De Heer Holleman biedt eene mededeelüig aan 



van den Heer J. J. Blanksma : „Over de constitutie van het 

 oxyinethyldinüro-benzonitril van Van Geuns," 



(Mede aangeboden -door den Heer P. v. Romburgh). 



In 1882 verkreeg Lobry de Bruyn l ) door inwerking van eyaan- 

 kalium op meia-dinitrobenzol in methyl-alcoholische resp. ethyl- 

 alcoholische oplossing het oxymethyl — resp. oxyethyl-nitrobenzonitril 

 6 H 3 (OCH 3 ) CN N0 2 1. 2. 3. 



Het onderzoek van deze lichamen werd later voortgezet door Van 

 Geuns 2 ), die er in slaagde deze nitrilen tot zuuramiden te verzeepen 

 en daaruit de correspondeerende zuren te bereiden. Tevens toonde 

 Van Geuns aan, dat in beide lichamen door nitratie met salpeterzuur 

 zwavelzuur nog een nitrogroep kan worden ingevoerd, zoodat de 

 verbindingen G 6 H 2 (OCH 3 )GN(N0 2 ) 2 Sp. 113° en G fi H 2 (GC 3 H 5 )CN(NG 2 ), 

 Sp. 63° ontstaan. Deze beide lichamen bevatten een beweeglijke 

 nitrogroep, die gemakkelijk door OH, OGH 3 , NH 2 , NHCH 3 , NHC H 5 

 enz. kan worden vervangen. 



Daar echter cle plaats, waar de nitrogroep bij de nitratie was 

 ingevoerd, onbekend was gebleven, was ook van deze derivaten de 

 constitutie nog onbekend. 



Toen de heer Van Geuns, wegens vertrek naar Indië dit onder- 

 zoek had moeten staken, heb ik op verzoek van wijlen Prof. Lobry 

 de Bruyn getracht deze constiiutie te bepalen. Na eenige pogingen, 

 die tot geen resultaat leidden, werd tenslotte de weg gevolgd die voor 

 de constitutiebepaling van het 2.3.4 trinitro-phenetol tot het doel had 

 gevoerd. s ) De constitutie van dit lichaam was als volgt vastgesteld: 

 C.EUOC.H.XNO,), 2.3.4 -* C,,H 1 (0(.!,H,)NH J (NO,), 1.3.2.4 -» 

 C,H,iOC,H,XNO,), 2.4. 



Het oxymethyl-dinitrobenzonitril werd nu op analoge wijze be- 

 handeld; door inwerking van alcoholische anmoniak werd eene NO 2 - 

 groep door NH. 2 vervangen, terwijl deze NH 2 vervolgens door diazo- 

 teering en koking met alcohol werd verwijderd. Op deze wijze werd 

 een oxymethyl-nitrobenzonitril verkregen met smeltpunt 126° C 6 H 2 

 (OGH 3 ) GN(N0 2 ) 2 -» C 6 H 2 (OGH 3 )CN.NH 2 ]S[0 2 -> C 6 H 3 (OCH 3 )CN.N0 3 

 Hieruit volgt, dat de N0 2 -groep op 3 door NH 2 is vervangen, daar 

 anders het oorspronkelijke oxymethylnitro-benzonitril G 6 H 3 (OCH 3 ) 

 CN.N0 3 1.2.3 sp. 171° zou zijn terug verkregen. Er bleef nu nog over de 



1 ) Recueil 2, ^05. 



2 ) Dissertatie Amsterdam 1903. 



3 ) Recueil 27, 49. 



