( 585 ) 



woordigen te zamen slechts één onbekende, daar de theoretische 

 bepaling der onderlinge verhoudingen uit de middelbare bewegingen 

 (ook de groote onzekerheid der aan te brengen storingen in aan- 

 merking genomen) zeer veel nauwkeuriger is dan de directe bepaling 

 uit de waarnemingen. Deze ééne onbekende — de schaal waarde 

 van het systeem — waaruit de massa van de planeet wordt afgeleid, 

 kan natuurlijk alleen uit micrometrische waarnemingen worden 

 bepaald, en alle dergelijke waarnemingen vóór 1891 verricht hadden 

 dan ook, zooals boven opgemerkt is, deze bepaling tot doel. 



Het aantal onbekenden van het probleem is 32, n.1. : 



A. de ,, eigen" hellingen en knoopen y 2 - , 6{ ... 8 onbekenden, 

 de ligging van den equator <o , 6 . . . 2 

 de afplattingsconstante Jb 2 ... 1 



B. middelb. lengtes met één rigoureuse conditie e ... 3 



bewegingen „ „ „ m ... 3 



amplitude en phase der libratie k , t . . . 2 



de eigen excentriciteiten en perijovia ei , u>i . . . 8 

 de massa van elk der satellieten nu. . . 4 



C. de reciproke van de massa v. h. systeem 3)i . . . 1 



32 



De waarnemingen, die gebruikt zijn om de resultaten, hieronder 

 medegedeeld, af te leiden zijn de volgende : 



1. Heliometer-waarnemingen, in 1891 gedaan aan de Kaapsche 

 sterrenwacht door Gill en Finlay. Deze zijn door mij bewerkt en 

 gepubliceerd in mijne dissertatie x ), Na de publicatie zijn nog enkele 

 vergissingen en rekenfouten aan het licht gekomen, die in de hier 

 gebruikte resultaten reeds verbeterd zijn. De gecorrigeerde resultaten 

 zullen binnenkort gepubliceerd worden in Cape Annals, Vol XII, 

 Part. I. 



Deze serie dankt hare groote nauwkeurigheid aan het door Gill 

 ingevoerde principe slechts afstanden en positie-hoeken der satellieten 

 onderling, in plaats van tusschen de satellieten en de planeet, te 

 meten 2 ). Hierdoor worden groote systematische fouten vermeden. 



2. Heliometer-waarnemingen in 1901 en 1902 aan de Kaapsche 

 sterrenwacht gedaan door Bryan Cookson, M. A., en door hemzelven 



1 ) Reduction of Heliometer-observations of Jupiter's satellites, made by Sir 

 David Gill, K. G. B. and W. H. Finlay, M. A., by W. de Sitter. Groningen 



J. B. WOLTERS 1901. 



2) Reeds vroeger toegepast door Hermann Struve in zijne waarnemingen der 

 satellieten van Saturnus. 



