( 650 ) 



ook steeds zeer rijkelijk zaad voortbrengen. Vele der kruidachtige 

 pioniers der vegetatie dragen reeds binnen enkele maanden rijkelijk 

 vracht, terwijl verscheidene der boomachtige pionieren reeds binnen 

 twee jaren bloeien en zaad produceeren. 



4. De zaden zijn nooit groot en blijken of door wind of door 

 dieren (vooral endozoisch) bijzonder gemakkelijk verspreid te worden. 



5. De meeste niet-boomachtige soorten zijn anemophor, terwijl de 

 meerderheid der boomachtige pionieren zoophor schijnt te zijn. En zooals 

 reeds a priori verwacht kon worden ontbreken soorten met uitsluitend 

 voor verspreiding door water ingerichte zaden geheel en al. 



6. Het zijn kruidachtige of houtachtige rechtop groeiende gewassen, 

 terwijl kli inplanten slechts bij uitzondering en meestal slechts in 

 gering getal onder de eerste pionieren der nieuwe vegetatie optreden. 



7. De boomachtige pionieren, welke bijna alle in de eerste maanden 

 in groei achterblijven bij de vele kruidachtige soorten (o. a. bij vele 

 Gramineae en Compositae) zijn alle gekenmerkt door een groote mate 

 van weerstandsvermogen tegen beschaduwing en door een bijzonder 

 krachtig ontwikkeld wortelstelsel en het bezit van een bladerenkroon, 

 die door afsluiting van het licht de daaronder staande niet-boomachtige 

 soorten in den regel reeds binnen een of twee jaar na de kroon- 

 sluiting der opgeschoten boomjes doet afsterven. 



8. In verband met hunne xerophytische natuur, is het na het 

 boven sub 1 medegedeelde niet bevreemdend, dat onder de eerste 

 pioniers der vegetatie op Java soms l ) enkele elders onder andere 

 standplaats voorwaarden tijdelijk of steeds epithytische levende ge- 

 wassen op naakte lavastroomen en op verlaten steenen gebouwen 

 (bijv. op oude Hindoetempels en op het verlaten fort van Noesa- 

 kambangan) en ook enkele landhalophyten in het binnenland [bv. 

 Dodonaea viscosa (Linn.) Jacq. in alpine streken van Midden- en 

 Oost-Java] in groofcer of kleiner aantal op den bodem groeiend 

 optreden. 



§§§ 2. Verspreidingsmiddelen. 



De hier volgende waarnemingen werden door mij gedeeltelijk in 

 1891 op een botanische reis in Midden-Java gedaan en in datzelfde 



1 ) Vergelijk ook 1. c. p. 73, Schimper, Pflanzengeographie p. 90 en 102 en de 

 in die publicaties geciteerde literatuur. 



