( 740 ) 



PHASE-VFRSCHIL 



Halve duur schomm.X 



Zuidlijn L^^ (Halve duur schomm X 



Noordlijn 



Aantal 

 gevallen 



0.8 min. 

 6.8 „ 

 16.4 „ 



31° 



31 



31 



39 

 18 

 20 



1.3 min. 

 6.5 „ 

 17.0 „ 



16° 



18 



26 



68 

 40 

 23 



Dus ook het phaseverschil is voor béide lijnen verschillend. Zon- 

 derling is hier het optreden van eene toeneming van het phaseverschil 

 bij de Noordlijn, wat op andere lijnen niet werd aangetroffen. 



Vroeger werd voor het phaseverschil op de lijn Semarang — Batavia 

 36° gevonden. Of het verschil met het nu gevonden phaseverschil 

 van 31° reëel is, 



moet nog twijfelachtig genoemd worden 



Deze nieuwe uitkomsten leidden tot het besluit, dat het vroeger 

 gevonden verschil in karakter niet aan den grooteren afstand mocht 

 toegeschreven worden, maar aan eigenaardigheid van de lijn zelf. 



Daar de 2 lijnen, om de Zuid en de Noord, tusschen dezelfde 

 aard platen stonden, en ongeveer gelijken weerstand hadden, moest ik 

 besluiten tot een optreden van electromotorisehe kracht in de lijn 

 zelf. Hiervoor zijn twee mogelijkheden : 



1°. inductie dadelijk in den draad. 



2°. contact met den bodem. 



Het is nu zeer wel mogelijk, dat beide oorzaken in de diluviale 

 en alluviale noordkust vlakte en de vulkanische zuidelijke streken 

 zeer verschillend zijn. 



Om deze twee oorzaken te scheiden heb ik de volgende dubbele 

 proef genomen. 



Batavia en Cheribon zijn o.a. door de twee evenwijdig loopende 

 koperdraden der intercommunale telefoon verbonden ; evenzoo loopen 

 tusschen Batavia en Soerabaja op dezelfde palen twee telegraafdraden. 



Zulk een dubbele lijn verbond ik nu met mijn galvanometer, en 

 schakelde tusschen galvanometer en aarde een weerstand in, die 

 groot was, vergeleken bij die van den draad. (Voor Cheribon was 

 die weerstand 5000 Ohm, voor Soerabaja 40.000 Ohm). Vervolgens 

 liet ik eenige uren beide draden met den galvanometer in verbinding 

 blijven, en verbrak daarna de verbinding met één der draden. 



Na weer enkele uren schakelde ik dezen draad weer in, maar 

 verbrak de verbinding met den anderen, om ten slotte nog met beide 

 draden verbinding te geven. 



