( 745 ) 



collimatie, bij voorkeur met 2 „halfprismas"; immers bij het gebruik 

 als secundaire spectrale lichtbron moet onbewegelijkheid der intreespleet 

 gevergd worden en is die der uittreespleet eveneens een vereischte 

 — wellicht met uitzondering van kleine bewegelijke lichtbronnen. 

 Wij ontveinzen ons daarbij de nadeelen niet, die dat beginsel aan- 

 kleven, t. w. vooral een hoogere mate van valsche terugkaatsing, 

 alsmede bezwaren wegens de z.g. ,,vignetteering" van den lichtbundel 

 tengevolge der noodzakelijkheid om de spleten op verschillende hoogte 

 te plaatsen. 



De allergrootste helderheid wordt vooral vereischt voor polarisatie- 

 proeven, waarbij een bijkans gekruiste stand der nicols slechts een 

 gering gedeelte van het licht laat doordringen. Hieruit volgt dat in 

 znlke gevallen polarisatie door den toestel zelve geen bezwaar op- 

 levert, en het kan zelfs voordeel ig zijn dat elke breking onder den 

 polarisatiehoek plaats 'grijpe ; immers er is dan hoegenaamd geen 

 verlies door terugkaatsing van licht, evenwijdig met de brekende 

 ribben der prismas gepolariseerd. De toestel zoude dus bij den ge- 

 wonen stand licht doorlaten, hetgeen eene sterke partiëele polarisatie 

 volgens de verticaal vertoont. 



Uit de wet van Brewster volgt dat de brekende hoek der heele 

 prismas dan (180° — 2 are tg. n) moet bedragen ; men zal bij voor- 

 keur prismas van 60° (resp. 30°) verkiezen, overeenkomende met 

 n = J/3 = 1,732. Voor dit geval verkrijgt men met 2 heele en 2 

 halve prismas het eenvoudige schema van Fig. 1, waarbij alle invals- 

 hoeken blijkbaar ook 60° bedragen. 



De glassoort moet nu aan de volgende hoofdeischen voldoen: 1) 

 brekingsindex voor een gemiddelde kleur ten naastenbij 1,73; 2) Geen 

 sterke absorptie van violet licht ; 3) Homogeniteit en afwezigheid van 

 blaasjes ; 4) Bestendigheid ; 5) Voldoende afmetingen der ruwe blokken. 

 Ondanks de tegenwoordige ruime keuze bleek het toch voorshands 

 onmogelijk die 5 voorwaarden alle in genoegzame mate te vervullen. 

 Bij het in het voorjaar van 1907 door C. Zeiss geconstrueerde instru- 

 ment werd dus voorloopig zwaar flint N°. 1771 van de firma Schott&Co. 

 te Jena gebruikt, waarvoor ?2d= 1,794; hierbij behoort volgens het 

 voorafgaande eigenlijk een brekende hoek van ruim 58° (resp. 29°). 

 De waarde én tusschen C — F bedraagt 0,0309; hieruit volgt eene 

 dispersie voor elk heel prisma van 4°4'; derhalve voor den geheelen 

 stralengang 2 X (V. + 1 + 1 +VJ X 4°4' = 25° bijna. 



Ten einde het stel in het minimum van afwijking te doen blijven 

 moet blijkbaar elk prisma om de punten R, Q en P een gelijke 

 draaing t. o. v. het voorafgaande ondergaan. Prisma I blijft onwrik- 

 baar met de collimatorbuis verbonden; elk punt van II beschrijve 



