( 777 ) 



het alkaligehalte des ontwikkelaars of door toevoeging van broónl- 

 kalium. Dat alleen de reaktiesnelheid van den ontwikkelaar ver- 

 minderd wordt, kon ik konstateeren door de z. g. opheffing der 

 solarisatie met een ontwikkelaar (rodinal 1 : 10) bij lagere tempera- 

 tuur. Er ontwikkelt zich eerst een normale kopie, die bij voortgezette 

 ontwikkeling omslaat in een gepolariseerde. 



De zoo verkregen normale kopie vertoont evenwel een groot ver- 

 schil met de gewone. Bij schuin reflekteerend licht heeft de opper- 

 vlakte juist den hoogsten glans op de. dichtste gedeelten; de korrels 

 liggen hier dus niet tegen het oppervlak aan. Na het omslaan der 

 kopie in een gepolariseerde, waarbij het gepolariseerde dieptebeeld 

 domineert, blijft de oppervlakte onveranderd, en vertoont nu op de 

 heldere plaatsen den hoogsten glans. Het oppervlaktebeeld heeft dus 

 geene omkeering in dichtheidsverhoudingen ondergaan, waaruit volgt, 

 dat de normale kopie, - door verlangzaamde ontwikkeling verkregen, 

 het gesolariseerde beeld moet wezen. l ) Aan eene verandering van de 

 solarisatie, d.iu.z. aan eene verandering van de substantie van liet 

 gesolariseerde latente beeld, kan dit niet toegeschreven toorden. 



In den oppervlak teglans heeft men dus een middel om bij solarisatie 

 te kontroleeren of het een of ander agens reageert op de substantie 

 van het latente beeld of op de ontwikkeling. Zoo kon ik o.a. vast- 

 stellen, dat het door J. M. Eder 2 ) aangegeven chroomzuur en het 

 door K. Schaum en W. Braum 3 ) aangegeven ammoniumpersulfaat, 

 welke beide een looiende werking uitoefenen op de gelatine, toch 

 bovendien reageeren op de substantie van het latente beeld bij sola- 

 risatie, waardoor dit teruggevoerd wordt tot de substantie van het 

 gewone latente beeld. 



III. De polarisatie van Sabatier. 



Laat men tijdens de ontwikkeling van een plaat licht toetreden, 

 dan kunnen zich daarbij drie verschillende verschijnselen voordoen : 



1. Bij zeer zwakke lichttoetreding vertoont de plaat in den ont- 

 wikkelaar eene verhooging van ontwikkelingsvermogen. 



1 ) Het is begrijpelijk, dat gedurende het verschijnen der normale kopie in den 

 ontwikkelaar, dus vóór dat de polarisatie intreedt, ook eene ontwikkeling van het 

 niet-gesolariseerde zilverhaloïd in de diepere lagen kan plaats hebben. Het is dus 

 beter te zeggen, dat het gesolariseerde beeld alleen ontwikkelt binnen een bepaalden 

 ontwikkelingsduur. 



») Phot. Korresp. 1902; S. 647. 



J. M. Eder. Jahrb. f. Phot. u. Repr. 1903; S. 23. 



J. M. Eder. u. E. Valenta. Beitrage zur Photochemie. 1904; II; S. 168, 

 J. M. Eder. Handb. d. Phot. 1903. Bd. III; S. 828. 

 3 j Phot. Mitt. 1902; S. 224. 



