( 780 ) 



werd tevens gekonstateerd eene verandering in optredende kleurgevoe- 

 ligheid. Bevestigd werd dit door Claudet 1 ), H. W. Vogel 2 ), W. Abney 3 ), 

 P. Villard 4 ) en ft. W. Wood 5 ). E. Englisch 6 ), H. W. Vogel en W. 

 Abney zagen dit verschijnsel evenwel voor solarisatie aan. In een 

 door P. Villard gepubliceerde proef ziet men duidelijk, dat bij ver- 

 gevorderde belichtingen de kritische belichting niet meer optreedt en 

 het geheele verschijnsel met de solarisatie samenvalt. De hoogste 

 gevoeligheid der plaat ligt in het rood, de geringste in het groen. 



Warnerke "') nam het Herschel-efFekt waar met drukbeelden en 

 P. Villard, R. W. Wood, R. Lüther en W. A. Uschkofe 8 ) met 

 Röntgenstralen bij primaire belichting. Tevens toonden zij aan, dat 

 het verschijnsel bij omkeering dezer belichtingen niet meer optrad. 



J. Sterry 9 ) deelde nog eene variatie mede, dat bepaalde soorten 

 van chemischen sluier door zwak licht opgeheven kunnen worden. 



Eenigen tijd geleden toonde een van mijne vrienden mij een paar 

 kamera-opnamen op EASTMAN-films 10 ), welke ik als het door J. Sterry 

 waargenomen verschijnsel herkende. Zij waren enkelvoudig belicht, 

 maar hadden ongeveer 3 jaren in een kamera gelegen zonder eenige 

 voorzorgen dan voorkoming van lichttoetreding. De diffuse belichting 

 was hierbij dus vervangen door een analoog werkend chemisch 

 ontledingsproces op het broomzilver door dampen, afkomstig van 

 het celluloid, die in de broomzilver-gelatine gediffundeerd waren. 



Fig. 5 is een kort belichte buiten-opname en geeft verschillende 

 abnormaliteiten te zien. De geheele kopie is bijna gepolariseerd, met 

 uitzondering van de lucht bij a, waar de kritische belichting over- 

 schreden is. De honden op den voorgrond, zijnde daar de sterkst 

 lichtreflecteerende objekten, vertoonen begin van vorming van een 

 normale kopie, evenals de schouders van de rechtsche vrouwenfiguur, 

 waarvan vooral de linkerschouder daardoor een valsche plastiek 

 geeft. De kritische belichting wordt dus bereikt, nadat de grootste 

 doorzichtigheid van het beeld verkregen is. 



i) Annal. d7~Chimie et de Phys. 1848; 3e série; ï. XXII. 



«) H. W. Vogel. Handb. d Phot. 1890; Bd. I; S. 221. 



*) Phot. Arcldv. 1881; S. 120. 



A ) Soc. d'encourag. pour 1'industrie nation. Extr. d. Bulletin; Nov. 1899. 



5 ) Astrophys. Journ. 1903; Vol. XVII; p. 361. 



6 ) J. M. Eder. Jahrb. f. Phot. u. Repr. PJ02 ; S. 73. 

 i) Phot. Arch. 1881; S. 120. 



8) Phys. Zeitschr. 1903; S. 866. 



9 ) Dit stuk ken ik alleen als referaat uit J. M. Eder. Jahrb. f. Phot. u. Repr. 

 1903; S. 425. 



lü ) Het objektief in de kamera was een lichtzwakke aplanaat en werd bij de 

 interieur-opname met volle opening, bij de openlucht-opname gediaphragmeerd, 

 gebruikt. 



