( 785 ) 



ondergaat tot zilverhaloïd. J. M. Eder : ) beschreef hetzelfde bij zijne 

 onderzoekingen van het latente beeld met de salpeterzimr-reaktie. 



Een geheel ander gezichtspunt op de progressieve fotochemische 

 ontleding der zilverhaloïden gaf H. Luggin 2 ). Hij deelde mede, 

 dat, bij intensievere belichting, naar verhouding ook eene grootere 

 hoeveelheid gevormde ziJversubhaloïd onder den invloed van den stij- 

 genden halogeendruk aan het zilverhaloïd het vermogen ontneemt kiem- 

 punten voor de metaalafzetting te geven en dat dus halogeenabsor- 

 beerende stoffen (chemische sensibilisatoren) het beste middel zijn om 

 den halogeendruk zoo laag mogelijk te houden en daardoor de 

 solarisatie te verhinderen. Hij beschouwt dus de solarisatie als een 

 verschijnsel van verhindering van kiemvorming. Zijn gezegde : ,,Oft 

 „wird man den Begïnn der Solarisation dadurch hinausschieben können, 

 ,,dass man kleinere Blenden wahlt und dafür die Expositionszeit ver- 

 „langert", wordt bij joodzilvergelatine bevestigd 3 ). 



Toch is deze stelling, dat de halogeenabsorptie de solarisatie ver- 

 hindert, in strijd met het voorgaande. Ik heb daarom deze kwestie 

 nader onderzocht 



Het zilverhaloïd ontleedt door de inwerking van het licht, maar 

 eene blanke zilverstaaf in het licht aan halogeendampen blootgesteld, 

 verbindt zich daarmede direkt tot halogeenzilver. In tegenwoordig- 

 heid van een overmaat aan halogeen ontleend zich dus het zilver- 

 haloïd niet. 



Een hooggevoelige broomzilver-gelatin e-plaat, welke gedeeltelijk met 

 kollodion was overgoten, werd aan direct daglicht blootgesteld. Daarbij 

 werd waargenomen, dat de fotochemische ontleding onder het kollo- 

 dion belangrijk achterbleef ten opzichte van die bij het vrije opper- 

 vlak en zelfs na wekenlange belichting niet noemenswaard was toe- 

 genomen. De violet-bruine verkleuring vertoonde zich enkel aan het 

 vrije oppervlak en kon door voorzichtig afschuren verwijderd worden. 

 Een plaat, tegelijkertijd op de glaszijde belicht, vertoonde eveneens 

 een achterblijven bij het fotochemische ontledingsproces en tegen het 

 glas blijft op het oog het broomzilver nagenoeg onveranderd. De 

 diffusieverhindering van het halogeen werkt dus de ontleding tegen. 

 Bij overmaat van vrijgekomen halogeen heeft de omgekeerde reaktie 

 plaats, wat volkomen in overeenstemming is met de regressie van 

 het latente beeld bij broomzilver door broomwater, zooals Lüppo- 

 Cramer vond. 



!) Zie noot 4. bldz. 783. 



2 ) J. M. Eder, Jahrb. f. Phot. u. Repr. 1898 ; S. 162. 



3) J. M. Eder, Handb. d. Phot. 1906. Bd. I; T. 2; S. 309. 

 Lüppo-Gramer, Phot. Probleme. 1907; S. 152. 



