( 792 ) 



grafie hebben hetzelfde waargenomen bij het tweemaal achtereen 

 maken van een opname van een verschillend objekt op dezelfde plaat s 

 Daarbij kan men zeer goed waarnemen, dat niet de sommeering der 

 beide beelden verkregen wordt, maar dat op de eene plaats het 

 eene, op de andere plaats het andere beeld domineert. 



Volgens K. Schwarzschild hangt het resultaat bij het intermit- 

 teeren der belichting o. a. van de verhouding der pauze tot den 

 duur der afzonderlijke belichting af; hoe langer de pauze, des te 

 meer heeft het halogeen gelegenheid door diffusie te ontwijken of 

 door een chemischen sensibilisator geabsorbeerd te worden, des te 

 eer zal de volgende belichting de «-zilversubhaloïdkiem, die licht- 

 gevoeliger is dan het zilverhaloïd, fotocheinisch ontleden in /?-zilver- 

 subhaloïd en halogeen, waardoor het ontwikkelingseffekt, afgezien 

 nog van de opnieuw te overschrijden fotochemische induktie, beneden 

 cle som der komponenten zal blijven. 



Het verschil in lichtgevoeligheid tusschen het zilverhaloïd en 

 het «-zilversubhaloïd blijkt volgens de vermelde proeven in hooge 

 mate afhankelijk te wezen van de lichtsoort bij de sekundaire 

 belichting. Hoe ongevoeliger het zilverhaloïd en hoe gevoeliger het 

 «-zilversubhaloïd voor eene bepaalde kleur zal wezen, cles te beter 

 zal het Herschel-eifekt optreden. Hoe geringer dit verschil is, des 

 te sneller zal het zilverhaloïd nieuwe «-zilversubhaloïdkiemen leve- 

 ren x ) ; de polarisatie treedt dan wel waarneembaar op, maar het 

 minimale ontwikkelingsvermogen wordt snel bereikt. Verder is dit 

 natuurlijk ook afhankelijk van de hoeveelheid aanwezige «-zilver- 

 subhaloïd, d.i. den duur der primaire belichting. Eene volkomen 

 opheffing van het ontwikkelingsvermogen behoeft dan niet op te treden. 



De optredende kleurgevoeligheid bij het Herschel-effekt is dus toe 

 te schrijven aan de kleurgevoeligheid van het a-zilversubhaloïd. 

 Geen enkele andere van de tot nu toe uitgesproken theorieën van 

 het latente beeld vermag dit verschijnsel zoo eenvoudig te verklaren 

 als de subhaloïd theorie. Bij de subhaloïden heeft men toch te doen 

 met kleurstoffen van geheel andere kleur dan het zilverhaloïd, met 

 dus een geheel ander absorptiespektrum, waarmede de mogelijkheid is 

 gegeven van een geheel andere kleurgevoeligheid, zooals ook werkelijk 

 uit de proeven van O. Wiener 2 ) blijkt. 



P. Villard toonde spektroskopisch aan, dat het grootste verschil 

 tusschen de „Schwellenwert" van het zilverhaloïd en de fotoche- 

 mische induktie van het «-zilversubhaloïd in het rood ligt, dat dus 



1 ) Waarschijnlijk verloopen deze fotochemische ontledingen volgens een expo- 

 nentiaalformule. 



2) J. M. Eder. Jahrb. f. Phot. u. Repr. 1896; S. 55. 



