( 794 ) 



geen fotografisch effekt verkregen worden, dat beneden dat van eene 

 eventueel kontinne bestraling zou liggen. 



Uit de gewijzigde stelling van H. Luggin blijkt duidelijk, hoe de 

 chemische sensibilisatoren door de halogeenabsorptie het fotochemisch 

 ontledingsproces der zilverhaloïden bevorderen. Zij werken dus 

 regressie- ver h in derend. 



Lüppo-Cramer *) beschrijft de volgende proef, welke dit bevestigt. 

 Grepraecipiteerd chloorzilver vertoont noch met zilvernitraat, noch 

 met ammoniak, beide chloorabsorbeerende agentien, bij zijne foto- 

 chemische ontleding eenige verhoogde lichtgevoeligheid • in eene 

 emulsie, waar dus de snelle ontwijking van het vrijgekomen halogeen 

 verhinderd wordt, bemerkt men de werking van den chemischen 

 sensibilisator. Hieruit volgt dus, dat de chemische sensibilisator in 

 het geheel niet op het zilverhaloïd zelf reageert. 



Reeds uit de grootere afwijkingen van den reeiprociteitsregel in eene 

 broomzilvergelatineplaat bij zeer zwakke lichtintensiteiten volgt, dat 

 de gelatine geen chemische sensibilisator is, hetgeen ook langs anderen 

 weg experimenteel door Lüppo-Cramer 2 ) werd aangetoond. 



Terwijl de chemische sensibilisatoren bij het uitkopieerproces zeer 

 gunstig werken, is dit bij de zilverhaloïd-emulsie's met ontwikkeling 

 van geen of zelfs schadelijken invloed, waarop Lüppo-Cramer 3 ) wees. 

 Bedenkt men, dat de «-zilversubhaloïdkiem zelf een zeef lichtge- 

 voelige stof is, die onder halogeenverlies overgaat in het /?-zilver- 

 subhaloïd, zonder kiemeigenschap, dan is het duidelijk, dat een te 

 aktieve chemische sensibilisator niet de ontwikkelbaarheicl bevordert. 



Een aantal chemische sensibilisatoren zijn echter tevens oxidatie- 

 middelen. Uit het voorgaande is gebleken, dat de oxydatie het ^-zilver- 

 subhaloïd omzet in «-zilversubhaloïd (opheffing der solarisatie), hetgeen 

 men zich kan voorstellen volgens de vergelijking : /3-züversubhaloïd -\- 

 zuurstof = zilveroxyd (Ag,0?) -|- «-zilversubhaloïd. 



Deze reaktie schijnt bij de subbromiden langzaam te verloopen. 



Hierdoor kunnen komplikatie's optreden, zoodat de chemische sen- 

 sibilisator aan den eenen kant de fotochemische reduktie bevorderend, 

 aan den anderen kant weer het gevormde zilversubhaloïd partieel 

 oxydeert. In dat geval heeft men een voor het ontwikkelingsproces 

 gunstige werking van den chemischen sensibilisator, zooals bij de jood- 

 zilverkollodionplaat met zilvernitraat, dat in tegenwoordigheid van 



i) Phot. Korresp. 1901; S. 224. 



Lüppo-Cramer. Wissensch. Arbeiten 1902; S. 87. 



J. M. Eder. Jahrb. f. Phot. u. Repr. 1906; S. 648. 

 a ) Lüppo-Cramer. Phot. Probleme. 1907; S. 33. 

 8 ) Phot. Korresp. 1903; S. 25. 



