( 796 ) 



Ter verduidelijking wordt in het volgende verondersteld een foto- 

 chemische ontleding met direkte binding van het vrijgekomen halogeen 



Belicht men een fotografische plaat steeds langer, dan zal het 

 zilverhaloïd steeds a-zilversubhaloïd vormen, welke kiem voor de 

 ontwikkeling is. Uit het Herschel-effekt blijkt evenwel, dat dit 

 «-zilversubhaloïd op zich zelf reeds een zeer lichtgevoelige verbinding 

 is, zoodat niet aan te nemen is, dat er eene voortdurende opeen- 

 hooping van kiemen plaats heeft. Het a-zilversubhaloïd ontleedt dus 

 snel in /3-zilversubhaloïd en halogeen. Er treedt bijgevolg aan de 

 oppervlakte der zil verhal oïdkorrels een toestand op, waarbij het 

 aantal voorradige kiemen afhankelijk is van vorming en vernietiging. 



Neemt de kwantiteit van het overblijvende korrel-oppervlakte- 

 zilverhaloïd af, dan zal de kwantitatieve vorming van het a-zilver- 

 subhaloïd ook afnemen en aangezien dit zelf een groote lichtgevoe- 

 ligheid bezit, zal het gevolg daarvan ook een kwantitatieve afname 

 van het aantal overblijvende kiemen wezen, m.a.w. het ontwikke- 

 lingsvermogen neemt af, d.i. de solarisatie treedt op. 



Dit verschijnsel is dus geheel afhankelijk van de beschikbare 

 korreloppervlakte (korrelgrootte). Bij zijne experimenteele onderzoe- 

 kingen wees Lüppo-Cramer 1 ) meermalen op dit feit. 



In werkelijkheid heeft dit natuurlijk niet zoo snel plaats. De ver- 

 schillende fabrikaten hebben (kwalitatief en kwantitatief) onderling 

 verschillende, chemische sensibilisatoren. Dit geeft met de diffusie- 

 verhindering, dat de diverse plaatfabrikaten na een onderling ver- 

 schillende belichting beginnen te solariseeren. 



De thiosulfaatreaktie vertoont verschijnselen, die nu verklaar- 

 baar zijn. De subhaloïden ontleden door het thiosulfaat in zilver 

 en halogeenzilver, dat ten slotte in zilverthiosulfaat omgezet, als 

 dubbelzout in oplossing gaat. In plaats van de «-zilversubhaloïd- 

 kiem en het £?-zilversubhaloïd komt dus het zilver, dat eveneens de 

 kiemeigenschap bezit, hetgeen uit de ontwikkeling van primair ge- 

 fixeerde platen blijkt. Sterke solarisatie geeft echter na primair fixeeren 

 bij het ontwikkelen ook nog solarisatie, zoodat de reactie tusschen 

 ^-zilversubhaloïd en thiosulfaat in het bindmiddel een langzaam ver- 

 loopende is, evenals het reeds aangehaalde oxydatieproces. Behandelt 

 men dus een gesolariseerd belichte hooggevoelige plaat met groote 

 korrels, d. i. met een gering oppervlak of m. a. w. een geringe 

 kwantiteit /?-zilversubhaloïd, dan zal de reactie in de gelatine sneller 

 afgeloopen zijn dan bij een grootere hoeveelheid /5-zilversubhaloïd in 



i) Phot. Korresp. 1901 ; S. 350. 

 LüppoCramer. Wissensch. Arbeiten. 1902; S. 41. 

 Lüppo-Crameb. Phot. Probleme 1907; S. 146. 



