( 815 ) 



Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan Mededee- 

 ling N°. 102'' uil het Natuurkundig Laboratorium te Leiden: 

 „Isothermen van eenatoinige stoffen en hunne binaire mengsels. 

 II. Isothermen van helium bij — 252° C. en — 259° O." 



§ 1. Overzicht der bepalingen. De metingen geschiedden op dezelfde 

 wijze als die van Meel. N°. 102 a (Dec. '07). De geheele piezometer 

 had een vier maal grooteren inhoud nl. ongeveer 2 Liter, het piezo- 

 meterreservoir daarentegen was ruim vier maal kleiner, het was nl. 

 iets meer dan 2 cm 3 . Dientengevolge zijn de dichtheden waarop de 

 metingen betrekkingen hebben aanzienlijk grooter en liggen zij tusschen 

 591 en 794 maal de normale. De temperaturen, waarbij de bepa- 

 lingen werden verricht zijn, gemeten op den waterstofthermometer 

 van Med. N°. 95 c . 



t = — 252°.84C. en f= — 258°.94 O. 



waaruit door extrapolatie door middel van tabel XXV van Med. 

 N°. 101* (Dec. '07) zie § 3 van Med. N°. 102^ volgt voor de tem- 

 peraturen beneden 0° C. gemeten op de absolute schaal 



6 = — 252°.84 + 0°.12 == — 252°.72 

 en 6 = — 258 .94 + 0°.12 = — 258°.82 



De bepaling van de gemiddelde temperatuur van het gas in den 

 capillairen. steel van het piezometerreservoir, wat betreft het gedeelte 

 dat zich boven het bad in den cryostaat bevindt, vereisen te hier 

 grootere nauwkeurigheid dan vroeger, doordat ten opzichte van de 

 hoeveelheid van het gas in het kleinere reservoir die in den steel 

 meer in aanmerking kwam. Ten behoeve van de bepaling van deze 

 gemiddelde temperatuur werd naast en ter zelfder hoogte als de 

 capillair een cylindervormig reservoir van dezelfde hoogte als de 

 capillair geplaatst, dat met helium gevuld en van eene inrichting 

 om den druk er in af te lezen voorzien was l ). Met behulp van 

 dien druk is gemakkelijk met de vereischte nauwkeurigheid af te 

 leiden, welke gemiddelde dichtheid voor het gas in de piezometer- 

 capillair moet worden in rekening gebracht. Bij 0° was de druk 

 in dezen hulptoestei 118.3 cm. kwik. Bij de meting bij — 253° 

 varieerde hij tusschen 33.1 en 51.1 cM., bij — 259° tusschen 31.8 

 en 48.1 cM. 



!) Een dergelijke kunstgreep is bij het bepalen van de gemiddelde temperatuur 

 van de capillair van een gasthermometer door verschillende waarnemers toegepast 

 (Travers, Senter en Jacquerod, Ph. Tr. Pvoyal Soc. London Ser. A. vol. 200 

 p. 143 (1902)). 



