( 820 ) 



Wanneer het helium onmiddellijk in den vasten toestand overging, 

 zou wegens de > gunstiger ligging van de grenslijn de condensatie 

 gemakkelijker zijn dan volgens de formule van van der Waals was 

 te verwachten. Het volumineuse voorkomen van de vaste stof zou 

 daarmede in overeenstemming zijn geweest. Werkelijk ben ik eenigen 

 tijd, mede ten gevolge van waarnemingen, die later tot twijfel aan- 

 leiding gaven of die onjuist bleken, in de overtuiging geweest, dat 

 ik snel verdampend helium in vasten toestand damp had zien afgeven 

 van de spanning, die het gas aanwees (eenmaal werd meer dan 15 

 atmosferen waargenomen). 



Het voortgezet onderzoek heeft echter geleerd, dat de proeven 

 geheel anders verklaard moeten worden. Het gebruikte gas bleek 

 door een niet voldoend opgehelderde oorzaak niet zoo zuiver te zijn 

 geweest als de gevolgde wijze van behandeling deed verwachten. 

 Door analyse van wat bij nieuwe zuivering met kool bij de tempe- 

 ratuur van vloeibare waterstof tot dat de kool geen waterstof meer 

 opnam (en het helium dus nog slechts sporen waterstof kon bevatten) 

 uit het gas werd verwijderd, kon wel is waar worden vastgesteld, 

 dat het gas te voren de eene maal hoogstens 0.45, de andere maal 

 hoogstens 0.37 volume procenten waterstof had bevat x ). Doch dit 

 kleine bijmengsel moet een grooten invloed gehad hebben. 



Want bij herhaling van de proef met het na de nieuwe behande- 

 ling verkregen helium was, niettegenstaande het gas zoo weinig van 

 het te voren gebruikte verschilde, van het vroeger waargenomen 

 verschijnsel niets te bespeuren. De proef is wel niet beslissend, daar 

 de uitstroomingssnelheid te klein geweest is, maar het is voorshands 

 moeilijk aan het verschil in expansiesnelheid met de vorige proeven 

 toe te schrijven, dat het helium in de buis thans volmaakt helder 

 bleef. 



De verklaring van het vroeger waargenomene is dan ook te vinden 

 in oplossingsverschijnselen van vaste waterstof in gasvormig helium. 

 Wat den indruk maakte van te zijn afgeven van damp, is het weder - 

 opnemen van afgescheiden vaste waterstof in het gasvormige helium 

 geweest, terwijl dit van de lagere temperatuur tot die van smeltende 

 waterstof terugkeerde en de druk dientengevolge opliep. Helium kan 

 bij de temperaturen, die hier in aanmerking komen, volgens de theorie 

 der mengsels waterstof tot een voor elke temperatuur oepaald gehalte 

 opnemen, zoodat het bij alle drukkingen wordt vastgehouden. Met aan- 

 nemelijke onderstellingen leidt men af, dat dit gehalte voor temperaturen 



1 ) Omtrent een mogelijk gering gehalte aan neon kon ik nog geen zekerheid 

 verkrijgen. 



