( 846 ) 



oplosbaarheid van ammoninmnitraat in water door alkohol sterk 

 wordt verlaagd. De even wichten in het ternaire stelsel water, zilver- 

 nitraat en ammoniumnitraat worden voorgesteld door de drie ver- 

 zadigingslijnen sf, rq en qp, gelegen op het zijvlak WAgN; sr 

 geeft de met zilvernitraat verzadigde oplossingen aan, qp de met 

 ammoniumnitraat en rq de met het dubbelzout verzadigde. Trekt 

 men de lijn WD, dan ziet men dat deze de verzadigingslijn rq van 

 het dubbelzout snijdt; dit is dus in water zonder ontleding oplosbaar. 



Om nu de even wichten in het quaternaire stelsel te leeren kennen, 

 handelde ik op de volgende wijze. In plaats van water nam ik een 

 water-alkoholmengsel dat 41,8% alkohol bevatte en bepaalde hierin 

 de verzadigingslijnen van het zilvernitraat, ammoniumnitraat en het 

 dubbelzout. Daar de oplossingen alle water en alkohol in konstante 

 verhouding bevatten, moeten zij liggen in een plat vlak dat door de 

 ribbe Ag N van het prisma gaat en ribbe WA in punt a snijdt, dat 

 een waterigen alkohol van 41,8 % aangeeft. Ik vond op deze wijze 

 de drie verzadigingslijnen s\7\ , r x q^ en q l p 1 , die alle dus in het vlak 

 a Ag N liggen; trekt men de lijn aD dan blijkt, daar deze tak 

 r l q i doorsnijdt, dat het dubbelzout ook in waterigen alkohol zonder 

 ontleding oplost. 



Op overeenkomstige wijze bepaalde ik de verzadigingslijn in water- 

 alkoholmengsels, die 71,23 en 91,3 % alkohol bevatten; steeds vond 

 ik drie takken ; zij zijn in de figuur door s 2 r 2 , r 2 q 2 en q 2 p 2 en door 

 ■V' 3 > m, en q z p z voorgesteld. 



Daar de lijn hD de verzadigingslijn qj\ snijdt is het dubbelzout 

 in waterigen alkohol van 71,23% zonder ontleding oplosbaar; anders 

 is het echter met de lijn cD; deze snijdt de verzadigingslijn q z i\ van 

 het dubbelzout niet meer, maar wel die van het zilvernitraat r 3 s„ 

 zoodat dit door waterigen alkohol van 91,3 % wordt ontleed onder 

 afscheiding van Ag NO,. 



Daar de oplosbaarheid der komponenten in absoluten alkohol slechts 

 enkele procenten bedraagt, heb ik het ternaire stelsel alkohol — zilver- 

 nitraat — ammoniumnitraat niet onderzocht; het lijdt echter wel geen 

 twijfel of de oplosbaarheidslijnen geven iets als door s 4 r 4 q 4 /> 4 voor- 

 gesteld en het dubbelzout zal door absoluten alkohol ook onder zilver- 

 nitraatafscheiding ontleed worden. 



Uit het vorige volgt nu dadelijk dat in het quaternaire stelsel de 

 volgende evenwichten optreden : 



L + Ag N0 3 waarvan L voorgesteld door vlak : s r r 4 s 4 



L + NH*NO s „ „ , qpPtQ* 



L + Ag NH 4 (N0 3 ) 2 „ „ „ . , rqqtu 



L + AgNO s + AgNH 4 (N0 3 ) 9 „ , lijn: rr, 



L-i-NH 4 N03 + AgNH 4 rN03) 3 , „ , , q q, 



