Anatomie. — De Heer Boeke biedt eene mededeeling aan van den 

 Heer H. C. Delsman : „Korte geschiedenis van den kop der 

 gewervelde dieren" . 



(Mede aangeboden door den Heer van Bemmelen). 



Hij een hernieuwde bewerking mijner theorie omtrent den oor- 

 sprong der gewervelde dieren vond ik aanleiding mij nogmaals in 

 een aantal vraagstukken betreffende hun bouw en ontwikkeling te 

 verdiepen. Op deze de beginselen mijner theorie toepassend kwam 

 ik wederom tot verschillende nieuwe gezichtspunten. Daar de vol- 

 tooiing van het uitvoeriger stuk nog wel eenigen tijd op zich zal 

 laten wachten, wil ik hier reeds een kort overzicht geven van de 

 opvattingen, waartoe ik betreffende den bouw van den kop der 

 Chordaten kwam, zonder echter thans daaraan een volledige uiteen- 

 zetting te verbinden omtrent de redenen, die mij ertoe brachten 

 bepaalde opvattingen te huldigen, andere te verwerpen. Het komt 

 mij toch voor, dat wij met de ons thans ter beschikking staande 

 gegevens tot de oplossing van dit vraagstuk aanzienlijk dichter ge- 

 naderd zijn, dan men uit een eerste kennismaking met den chaos 

 van uiteenwijkende en tegenstrijdige meeningen van oudere en vooral 

 ook van nieuwere onderzoekers geneigd zou zijn te besluiten. 



De geschiedenis van den kop der gewervelde dieren is ten nauwste 

 verbonden met die van de animale pool van het ei en van de blastula 

 in het dierenrijk. Reeds bij Volvox vinden wij een tegenstelling 

 tusschen twee tegenoverliggende polen der kolonie, uitgedrukt in de 

 sterkere ontwikkeling der voor Flagellaten kenmerkende roode 

 stigmata aan de eene, van de voor het voedseltransport dienende 

 plasmodesmen tusschen de cellen aan de andere pool. Ook in de 

 ontwikkeling, die aanvangt met een aan het spiraalsgewijze type 

 herinnerende eiklieving, komt de tegenstelling tusschen beide polen 

 tot uiting. De kolonie zwemt met de animale pool naar voren, 

 draaiend om de hoofdas (voor literatuur zie Janet, 1912). Hetzelfde 

 geldt voor de vrijzwemmende blastula — "the animal Volvox", gelijk 

 Huxley (1877, p. 678~> haar noemde — van verschillende marine dier- 

 groepen, de planula der Coelenteraten, en andere pelagische larven. 

 De animale helft der blastula ontwikkelt zich gewoonlijk tot een 

 zintuig- en zenuwcentrum, de z.g. topplaat van larven als de 



