1089 



opbouwen van natuurwetten en bij alle toepassingen ervan — zóó, 

 alsof hij volkomen overtuigd was van de bepaaldheid van alle 

 makroskopische processen door de makroskopische koördinaten alleen. 



Nu is de vraag: is deze intuïtieve denkwijze, die steeds zeer 

 vruchtbaar gebleken is, in onverzoenlijke tegenspraak met de kinetische 

 opvatting — die van haar kant haar nut getoond heeft — , of zijn bij 

 nadere beschouwing beide opvattingen vereenigbaar? 



De volgende korte beschouwing moge den weg aangeven die tot 

 een dergelijke verzoening tusschen beide opvattingen kan leiden. 



§ 2. Men heeft slechts op te merken, dat men zich nog nooit 

 daarmee vergenoegd heeft, den toestand der wereld voor één enkel 

 tijdstip makroskopisch te beschrijven. Integendeel, men bestudeert 

 ze al sinds langen tijd op grond van vele bewuste en nog meer 

 onbewuste waarnemingen ; en de wetten welke men opstelt, moeten 

 zich aanpassen aan alle deze waarnemingen. 



Op ons gas toegepast, luidt dit aldus: Men kan zich de waar te 

 nemen waarden Mj, MJ . . . Mm 1 der makroskopische grootheden 

 Mj, M t . . . M m op een tijdstip t L principieel altijd als functies van 

 de 6 N onbekende waarden %*, # s ° . . . x°gn der mikroskopische 

 koördinaten op het tijdstip t en van het tijdstip fa denken. 



Mi 1 = <?,«, *;•'; ..... fc'ej^i) 



MS == y n (« r ?, y 8 *"e^;«i) 



• • • (A) 



M m l = (p m (x^, « s °, «Yv; *,) 



M m * = ffim K'i -V ^°6iV; h) 



Al is het aantal m der waar te nemen grootheden ook nog zoo 

 klein in verhouding tot het aantal 6/V, dan kan men door vermeer- 

 dering van het aantal waarnemingstijdstippeu het aantal vergelijkingen 

 A tot dat aantal doen naderen, hetwelk noodig is opdat de groot- 

 heden ,i\°, . . . .£„Yv volkomen bepaald zijn. 



Dan zijn echter ook de waarden der groot lieden J//, voor alle 

 tijden bepaald, zoodat men ten slotte tot vergelijkingen van den 

 volgenden vorm komt : 



M x i— 0, (M^JIS, • • • : M m \ M m \ . . . ; t x , t„ ...: t;) J 



............ • • (/>) 



