1091 



verder volgt, de dagelijksehe bevestiging der „intuïtief" opgestelde 

 natuurkundige wetten niet meer als een verbluffend toeval naast de 

 kinetische grondslagen lijken. 



§ 4. Nog een tegenwerping moet in acht genomen worden: wat 

 over de extrapolatie der kromme is gezegd kan misschien heel goed 

 voor eene niet zeer slingerende kromme gelden. Het verliest zijne 

 kracht geheel als wij met eene zigzagkromme te doen hebben. En 

 de kinetische opvatting veronderstelt juist in het algemeen zulk een 

 zigzag verloop der verschillende makroskopische grootheden — dit 

 verloop wordt immers steeds vergeleken met een, dat tengevolge 

 van een loterijtrekking zou zijn verkregen. 



Door deze tegenwerping wordt een trek der kinetische theorie op 

 den voorgrond gebracht, welke niet tot hare grondslagen behoort, 

 maar veeleer tot de wanhopige hulpmiddelen bij de berekeningen. De 

 grondslagen leeren ons, dat het verloop der processen volgens mecha- 

 nische wetten plaats heeft. Om eenige uitkomsten daarvan te kunnen 

 berekenen wordt echter verondersteld, dat eenige elementen dei- 

 berekening door zekere, aan de waarschijnlijkheidsrekening ontleende 

 formules kunnen worden vervangen. Welke formules dat moeten 

 zijn dringt zich in verschillende gevallen door de verschillende 

 intuitieve beelden aan ons op. En er kan dadelijk bij gevoegd worden 

 dat deze formules even gelijkmatige natuurwetten geven als de langs 

 anderen weg gewonnen natuurwetten zijn — zoodat de praktische 

 kinetische theorie tot nu toe geen afwijkingen vertoont van de overige 

 natuurkunde. 



Nu wordt echter bij theoretische besprekingen de toepasselijkheid 

 der waarschijnlijkheidstheorie zoo uitgebreid, dat men verlangt, dat 

 de verschijnselen alles zullen opleveren wat gebeuren zou als de 

 waarden der bovengenoemde 6lV mikroskopische grootheden op elk 

 oogenblik door een ideale loterij bepaald waren. 



Nu kan men dadelijk voorbeelden aanhalen, die onvereenigbaar 

 zijn met dezen eisch. 



Een gesloten vat zij door een tusschenschot in tweeën verdeeld. 

 De eene helft moge een gas bevatten in de verdeel ingstoestand van 

 Maxwell, de andere helft zij leeg. Op een bepaald oogenblik make 

 men een redelijk groote opening in het tusschenschot. Dan is het 

 uitgesloten, dat de tweede helft in den daaropvolgenden tijd voort- 

 durend leeg blijft. 



Het is ook uitgesloten, dat de daarin binnengedrongen molekulen 

 op een willekeurig, door de loterij bepaald tijdstip weer alle dooi- 

 de opening zijn terug-gekropen : de mechanische wetten verlangen, 



71 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVI. A». 1917'IS. 



