1214 



b =b g x ~r > (9«) 



r 



zoodal 6 alleen dan in b q kan worden uitgedrukt, zoodra r s op andere, 

 onafhankelijke wijze als functie van v bekend is, hetgeen tot nog 

 toe niet is gelukt. Bij v = oo is echter t s steeds = 1, en wordt 

 b = b g , terwijl bij v = b, waar t s = oo is, b = v = v t wordt. De 

 fictieve grootheid b zal dus inliggen tusschen bg en v , d.w.z. tusschen 



6 



(b(j) x X f{b) = iV" X 4m X f(b) bij v = oo, en ongeveer iV X - m 



n" 



(bij kubische distributie) bij v = v . Alleen bij hooge temperatuur is 

 f(b)= 1 te stellen, en wordt de bovenste grens = iV X 4 m. (m = 

 = volume van één molecuul). l ) 



Dat t s bij v = v g oneindig groot wordt, is duidelijk, wanneer men 

 bedenkt dat alsdan de moleculen (kubisch gedistribueerd) vlak tegen 

 elkaar aan zullen liggen, zoodat er telkens een eindig aantal molecuul- 

 middelpunten binnen een oneindig dunne bolschaal zullen liggen, 

 waardoor het aantal moleculen per voluumeenheid op die plaatsen 

 niet de gewone middelwaarde n heeft, maar = n X t s = cc zal 

 wezen. De middelwaarde n wordt dan gevormd door de afwisselende 

 waarden (tusschen twee middelpunten) en oo (op de plaats der 

 middelpunten). 



XII. Andere afleiding van het botsingsviriaal. 



Mocht men bezwaar hebben tegen de wijze, waarop de distributie- 

 factor e~ ep r ook bij het botsingsviriaal is ingevoerd, met het oog op 

 de omstandigheid dat verwacht kan worden dat de dichtheid der 

 moleculen na doorgang door de aantrekkingszone zich niet verder 

 zal wijzigen, zoodat het aannemen van P r = -\- oc bij de botsing 

 (waardoor de genoemde factor = zou worden) ongemotiveerd schijnt 

 (trouwens P r zal nooit oo kunnen worden, daar er juist zooveel 

 arbeid wordt verricht door de quasi-elastische krachten, tot de 

 normale (relatieve) snelheid van het botsende molecuul is uitgeput) — 

 dan kan men ook op de volgende wijze, waartegen dit bezwaar 

 niet kan ingebracht worden, tot het resultaat van (5) en (6) geraken. 



In de voorgaande verhandeling vonden wij voor het botsingsviriaal 

 de uitdrukking 



! ) Wij maken er nog opmerkzaam op, dat terwijl van v = oo tot v = v de ware 

 grootheid bg = (b,,)^ X f\b) X t s toeneemt van bg tot oo (tengevolge van T ,), de 

 fictieve grootheid b in v — h zal afnemen van bg tot b = ongeveer (>//t X Nm. 



